Τι γράφει στα απομνημονεύματα του ο Πρίγκιπας Ανδρέας.
Ο εχθρος ειχε την πρωτοβουλια των κινησεων,ειχε εφοδια ,ειχε νεο προσωπικο να ριξει στην μαχη για να υπερασπιστει την Αγκυρα.
Η μονη σοβαρη προσπαθεια για να παρει την πρωτοβουλια η ΣΤΡΑΤΙΑ ηταν η επιθεση στη δεξια πτερυγα του εχθρου για να εξασφαλισθούν οι δρόμοι επικοινωνίας της ΣΤΡΑΤΙΑΣ και να υποχωρήσει ο εχθρός διότι στα δεξιά ο εχθρός δεν είχε τόσο σοβαρή οχύρωση.
Την ιδια σκεψη ειχε και το Α Σωμα Στρατου (Α ΣΣ).
Την 24 Αυγ ο ανχης Μποτσαρης πληροφορησε τον πριγκιπα Ανδρεα οτι το Α ΣΣ ειχε τρομακτικες απωλειες.
Ο λγος Σκυλακακης ηλθε απο το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ και εφερε πληροφορια στον πριγκιπα Ανδρεα οτι ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ εστειλε αναφορα της καταστασης στον υπουργο Στρατιωτικων στην Προυσσα.
Ο εξ αριστερων ελιγμος θα γινοταν μονο αν ο υπουργος εδιδε εντολην να συνεχισθει η επιθεση προς Αγκυρα. Διαφορετικα θα αποφασιζοταν η αποχωρηση απο τον Σαγγαριο (Λάθος σκέψη του Παπούλα, ο υπουργος δεν ήταν στο μέτωπο, ο Παπούλας φοβόταν τις ευθύνες. Ο βασιλιας Κωνσταντινος απο την αρχη δεν ήθελε να αναλάβει ο Παπούλας την ηγεσια αλλα η κυβέρνηση δεν τον άκουσε τον βασιλέα). Ο εξ αριστερων ελιγμος ηταν να μεινει ακινητο το Α ΣΣ και να επιτεθουν μαζι τα Γ ΣΣ και Β ΣΣ ωστε να εξασφαλισθουν οι δρομοι επικοινωνιων και η σιδηροδρομική γραμμή.
Την 25Αυγ ηρθαν διαταγες απο το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ που διεταζαν την αμυντικη οργανωση της στρατιας.
Το ΒΣΣ θα οργανωνονταν στα υψωματα του Καλε Γκροτο.
Την 26 Αυγ ο ανχης Παπαγος επιτελαρχης της ταξιαρχιας ιππικου μου ανεφερε οτι δεν υπαρχει χορτο σε ακτινα 10 χιλιομετρων για να τραφουν τα αλογα που πεθαιναν απο την πεινα.
Ο Γαβαλιας ο επιτελαρχης του Β ΣΣ εστειλε εκ νεου επιστολη στον ΠΑΠΟΥΛΑ και του προτεινε την μετακινηση του Β ΣΣ διοτι κινδύνευε απο μια επιθεση των τουρκων. Μια επιτυχης ενέργεια των τουρκων στο Β ΣΣ θα οδηγουσε στην καταρρευση του μετωπου ολης της Στρατιας. Το μηκος του μετωπου που αναλογουσε στο Β ΣΣ ηταν 20 χλμ που θα τα επανδρωνε μια μεραρχια διοτι η αλλη ηταν εφεδρεια συμφωνα με τις δγες της Στρατιας.
Με διαταγη της 25 Αυγ η Στρατια διεταζε την αμυνα στον τομεα του Γ ΣΣ και την επιθεση (αποφασιστικη και λυσσωδης) στους τομεις ευθυνης των Α ΣΣ και Β ΣΣ. Η επιθεση θα αρχιζε μετα απο σημα του Γ ΣΣ στα αλλα δυο Σώματα Στρατού.
Ο σχης Γονατας που ηταν επιτελαρχης του Α ΣΣ συμφωνουσε οτι η μετακινηση του Β ΣΣ, για να ενισχυθει το Γ ΣΣ, ηταν ορθη αλλα φοβοταν που το Α ΣΣ θα εμενε ακαλυπτο στο δεξιο πλευρο του.
Τοτε ο Ανδρεας πηρε την πρωτοβουλια και αρχιζε να ετοιμαζει την μετακίνηση του Β ΣΣ. Ειχε εκθεσει την ιδεα του στον ΠΑΠΟΥΛΑ προφορικως και ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ δεν του το απαγορευσε.
Εδωσε εντολες σχετικες στους μεραρχους. Τα μεταγωγικα του Β ΣΣ θα ξεκινουσαν αμεσως την ημερα διοτι δεν θα υποπτευοταν τιποτε ο εχθρος. Τα μαχιμα τμηματα θα ξεκινουσαν την 1900 ωρα υπο την καλυψη της νυκτας. Ενα συνταγμα πεζικου και μια μοιρα ορειβατικου πυροβολικου θα εμενε πισω για να καλυψουν το δεξιο πλευρο του Α ΣΣ.
Μετα απο την συναντηση με του Μεραρχους ο Ανδρεας εστειλε μια αναφορα στο ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ την 27 Αυγ 1921.
Πληροφορουσε οτι η επιθεση του Β ΣΣ οπως διεταξε η Στρατια δεν μπορουσε να γινει διοτι ο εχθρος ειχε ακομα πιο ανατολικα τις θεσεις του. Την 7 ωρα το πρωι αρχισε η μετακινηση των μεταγωγικων προς τις θεσεις του Γ ΣΣ και θα συνεχιζόταν η μετακινηση το βραδυ με τα μαχιμα τμηματα. Δικαιολογει την εναρξη της μετακινησης ο Ανδρεας λεγοντας μεταξυ αλλων οτι δεν τον ειχε ειδοποιησει το Γ ΣΣ ωστε να αρχισει την επιθεση, οπως ειχε διαταξει ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ (οτι δηλαδη το Α ΣΣ και Β ΣΣ θα αρχισουν την επιθεση αφου δωσει σημα το Γ ΣΣ).
Την 27 Αυγ δεν επιτεθηκαν στον εχθρο ουτε το Α ΣΣ ουτε το Β ΣΣ διοτι δεν εδοθη το σημα απο το ΓΣΣ.
Το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ ειχε λαβει την αποφαση να αποχωρησει απο τον Σαγγαριο την 20Αυγ1921 συμφωνα με την αναφορα του υποστρατήγου Στρατηγου ,ενω η διαταγη του Ανδρεα για την προετοιμασια της μετακινησης του Β ΣΣ εδοθη την 27 Αυγ1921.
Υπαρχει και η ρητη δηλωσις του υποστρατηγου Παλλη στον τχη Σκυλακακη κατα την δικη του Γουναρη κλπ οτι η αποφαση για αποχωρηση απο τον Σαγαριο εληφθη την 20 Αυγ 1921.
Ο σχης Μποτσαρης εζητησε να καταθεσει τα γεγονοτα στην δικη του ΑΝΔΡΕΑ αλλα το στρατοδικειο το απηγορευσε.
Ο σχης Σαρηγιαννης κατηγορει τον Ανδρεα οτι δεν ενεπνευσε το επιθετικο πνευμα στο Β ΣΣ και ετσι ματαιωθηκε η προελαση προς την Αγκυρα.
Αυτο δεν αληθευει διοτι το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ εδωσε την 28 Αυγ εντολη στο Β ΣΣ να επιτεθει μεταξυ των Α και Γ ΣΣ. Αν θεωρουσε αχρηστο προς πολεμο το Β ΣΣ δεν θα εδινε τετοια εντολη την 28 Αυγ.
Ο Εχθρος δεν επιτεθηκε την 27 Αυγ στο Γ ΣΣ.
Το απογευμα της 27 Αυγ ηρθε διαταγη απο τον Παπουλα να παραμεινει το Β ΣΣ στην θεση του.
28 Αυγ το πρωι την 0500 ωρα ηρθε διαταγη να παυσει ο Γαβαλιας να ειναι επιτελαρχης του Β ΣΣ και να αναλαβει την θεση του επιτελαρχη ο σχης Νικολαιδης που ηταν προηγουμενως διοικητης της Ταξιαρχιας Ιππικου.
Η αντικατασταση του Γαβαλια ειδειχνε οτι ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ δεν ειχε εμπιστοσυνη πλεον εις τις ικανοτητες του Ανδρεα ως διοικητου Σωματος Στρατου και φοβουμενος το γεγονος οτι ηταν αδελφος του Βασιλεως Κωνσταντινου εδειλιασε να χτυπησει αυτον και χτυπησε τον Γαβαλια.
Την 0630 ωρα εστειλε ο Ανδρεας σημα στον ΠΑΠΟΥΛΑ και του ζητουσε να τον απαλλαξει απο τα καθηκοντα του διοτι εθίχθηκε απο την συμπεριφορα του ΠΑΠΟΥΛΑ.
Την αλλαγη του επιτελαρχου Γαβαλιά ακολουθησε η αιτηση του διοικητου Πυροβολικου σχη Παπαιωαννου και σχη Μποτσαρη του Μηχανικου για απαλλαγη τους απο τα καθηκοντα τους διοτι εθεωρησαν οτι ηταν υπευθυνοι και αυτοι.
Αυτο δειχνει οτι υπηρχε εννιαιος τροπος σκεψης στην ιεραρχια του ΒΣΣ.
Με δυο σηματα ενα προσωπικο και ενα επισημο ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ δεν ενεκρινε την απομακρυνση του ΑΝΔΡΕΑ λογω της κρισιμης τακτικης καταστασεως.
Στις 28 Αυγ 0800 ωρα ο εχθρος αρχισε να προσβαλει το δεξιον ακρον της διαταξης του Α ΣΣ εκμεταλλευόμενος το κενο που υπηρχε μεταξυ των Α ΣΣ και Β ΣΣ (Ο Ανδρεας ειχε αναφερει στον Παπουλα την υπαρξη του κενου, ευτυχώς όμως που δεν έγινε η μετακίνηση του Β ΣΣ).
Επισης μια φαλαγγα τουρκικου ιππικου προχωρουσε απο τα αριστερα της τοποθεσίας αμυνης του Β ΣΣ προς τα νωτα του Β ΣΣ . Ταυτογχρονα αρχισε κανονιοβολισμος των τουρκων κατα του μετωπου του Β ΣΣ.
Αντιληφθηκε ο Αδρεας οτι ο εχθρος προσπαθει να κυκλωσει το Β ΣΣ. Για την αντιμετωπιση του εχθρου που στοχευε στα νωτα του Β ΣΣ εστειλε ο Ανδρεας την Ταξιαρχια Ιππικου ,ενα μερος ενος ταγματος πεζικου και μια πυροβολαρχια. Για την αντιμετωπιση της τουρκικης επιθεσης στο δεξιο ακρο του Α ΣΣ διεθεσε ο Ανδρεας τα δυο συνταγματα της V Μεραρχιας που τα ειχε ηδη ταξει για τετοιο ενδεχομενο απο την 21 Αυγ.
Ο σχης Τριλήβας της V Mεραρχιας επιτεθηκε αμεσως μολις εκδηλωθηκε η τουρκικη επιθεση και ο Ανδρεας εξεδωσε σχετικη δγη και τον εκαλυψε.
Ο εχθρος επιτεθηκε με δυο μεραχιες του, την 5η και 7η και ενα ταγμα εφοδου. Η δικη μας επιθεση εξετελεσθη απο το 33ο συνταγμα του σχη Ροκα και ενα ταγμα του 43ου συνταγματος. Ολο το ορειβατικο πυροβολικο της V Μεραρχιας ,το Β συνταγμα πεδινου πυροβολικου και η Μοιρα Σκοντα υπο τον ανχη Παπαδημα ενεπλακη εις την επιθεση . Παράλληλα επιτέθηκε και ενα αποσπασμα της Ι Μεραρχιας και η εχθρικη επιθεση συγκρατηθηκε σχετικα ανετα.
Την 0945 ωρα ηρθε η διαταγη του ΠΑΠΟΥΛΑ να ενισχύσει το Β΄ΣΣ το δεξιο του Α ΣΣ!
Στην 28 Αυγ 1330 ωρα μας ειδοποιει το Γ ΣΣ οτι αρχισε η επιθεση των τουρκων εναντιον του και πρεπει και μεις, τα Α ΣΣ και Β ΣΣ, να ειμαστε ετοιμοι για την ''λυσσωδη και απεγνωσμενη'' επιθεση που διεταξε το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ. Βεβαια η κατασταση ειχε αλλαξει τωρα διοτι ενω περιμενε το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΕΙΟ πρωτα να εκδηλωθει επιθεση στο Γ ΣΣ , εγινε το αντιθετο ,οι τουρκοι επιτεθηκαν πρωτα στα Α ΣΣ και Β ΣΣ τα καθηλωσαν και μετα επιτεθηκαν στο Γ ΣΣ.
Ο εχθρος ευκολα συγκρατιοταν απο εμας, ειχε χασει την αρχικη του ορμη.
Την28 Αυγ 1600 ωρα ελαβε ο Ανδρεας την διαταγη που ελεγε να μετακινήσει το Β ΣΣ ''αμα λήψει''. Να το μετακινήσει πισω απο το ΓΣΣ !
Οτι ηθελε να κανει αυτος απο την αρχη και του το απαγαρευσαν ,τωρα ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ τον διέταζε να το κανει''αμα ληψει''δηλαδη αμεσως .
Ο λογος ηταν διοτι η VII μεραρχια που ηταν στο αριστερο του Γ ΣΣ απωθήθηκε απο του τούρκους. Το Β ΣΣ ομως δεν μπορουσε αμεσως να μετακινηθεί διοτι ηταν σε επαφη με τον εχθρο, ηταν πολυ επικινδυνο αυτο διοτι μπορει να εκλαμβανόταν ως οπισθοχωρηση απο τους τουρκους και να ειχαμε μια πιθανη κατάρρευση της γραμμης αμυνης.
Περιμενε να ερθει το σκοταδι της νυκτας ωστε να μετακινηθεί χωρις ο τουρκος να το παρει ειδηση.
Το απογευμα τα δυο ταγματα της V μεραρχιας κατορθωσαν με την βοηθεια του Πυροβολικου του Σωματος να τρεψουν τους τουρκους σε ατακτη οπισθοχώρηση. Ευτυχως το βραδυ σταματησε ο κανονιοβολισμος απο το τουρκικο πυροβολικο.
Η Ταξιαρχια Ιππικου ανεφερε στον ΑΝΔΡΕΑ οτι τουρκικο ιππικο πηγαινε προς Δυσμας προς ΙΝΛΑΡ ΚΑΤΡΑΝΤΖΙ στα χειρουργεια της ΣΤΡΑΤΙΑΣ.
Την πληροφορια αυτη την μετεδωσε ο ΑΝΔΡΕΑΣ αμεσως στην ΣΤΡΑΤΙΑ.
Εξαιτιας της διαταγης μετακινησεως της ΣΤΡΑΤΙΑΣ δεν αφησε ο Ανδρεας την V μεραρχια να εκμεταλλευθει την οπισθοχωρηση των τουρκων (λαθος μεγαλο που δεν φταιει ο Πριγκιπας Ανδρεας, διοτι επρεπε να εκτελεσει την διαταγη της ΣΤΡΑΤΙΑΣ για την αμεση μετακίνηση). Αν επαιρνε πρωτοβουλια να συνεχισει την καταδιωξη του εχθρου θα ηταν εκτεθειμενος γιατι δεν θα ειχε εκτελεσει την διαταγη του ΠΑΠΟΥΛΑ για μετακινηση.
Την 28Αυγ 2300 ωρα αρχισε η μετακινηση του Β ΣΣ ,οι τουρκοι δεν καταλαβαν τιποτε, μονο το πρωι 29Αυγ 0800 ωρα το τουρκικό αεροπλανο μας αντιληφθηκε στο χωριο ΕΒΛΙ ΦΑΚΙΛΙ.
Την 29 Αυγ 1000 ωρα λαμβανει ο ΑΝΔΡΕΑΣ την διαταγη που ελεγε το Β ΣΣ να ενεργησει αντεπιθεση μαζι με τα Α ΣΣ και Γ ΣΣ την 30 Αυγ, απο την νεα θεση του Β ΣΣ μεταξυ Α ΣΣ και ΓΣΣ. Επισης ελεγε η διαταγη οτι τα μεταγωγικα του Β ΣΣ να μετακινηθουν σε ΚΑΒΕΣ μεσω των γεφυρων ΚΑΒΟΥΝΤΖΙ.
Την 28 Αυγ ο εχθρος επιτεθηκε κατα του Γ ΣΣ αλλα το Γ ΣΣ δεν ζητησε να επιτεθουν και τα Β ΣΣ και Α ΣΣ οπως ειχε εξουσιοδοτηση απο τον ΠΑΠΟΥΛΑ το μονο που ζητησε ηταν να εχουν τα Σωματα Στρατου ετοιμοτητα επιθεσεως .
Την 29 2200ωρα ελαβε ο Ανδρεας της διαταγη επιχειρησεων της επομενης ημερας. Ελεγε η διαταγη για το Β ΣΣ να ενεργησει νυκτερινη επιθεση την νύκτα 30 προς 31 Αυγ για να καταλαβει τα υψωματα στην δυτικη οχθη του Σαγγαρίου μεταξύ ΚΑΒΟΥΝΖΙ και ΠΟΥΡΣΑΚ. Δηλαδή το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ έδωσε διαταγή να σταματησει η προελαση προς Αγκυρα την στιγμη που εξελίσσονταν η μαχη, εδινε ετσι στους τουρκους την εντυπωση οτι οπισθοχωρουν οι ελληνικες δυναμεις υπο την πιεση της τουρκικης επιθεσης.
Ενω το Β ΣΣ ηταν ετοιμο να ριχθει στην μαχη και να βοηθησει την προσπαθεια εμποδισης των τουρκων στην περιοχη του Γ ΣΣ ηρθε η διαταγη απο τον Παπουλα να σταματησει η προελαση (διοτι ο Παπουλας ηθελε την συγκεκριμενη εντολη της κυβερνησης εκ νεου για Αγκυρα).
Ο Θεοτοκης ειπε αργοτερα στον Ανδρεα οτι η παυση της προελασης ηταν πρωτοβουλια του ΠΑΠΟΥΛΑ και οχι εντολη της κυβέρνησης.
Το πρωι της 30Αυγ εστειλε ο Ανδρεας τον επιτελαρχη του, Σχη Νικολαιδη να λαβει προφορικες εντολες απο το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ.
Την 30 Αυγ δεν εγινε καμμια επιχειρηση εναντιον του εχθρου ,οι ανδρες ξεκουραστηκαν.
Στο χωριο Τεκέκιοι εγκαταστάθηκε το στρατηγειο του Β ΣΣ , εκει ο σχης Νικολαιδης ερχομενος απο το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ πληροφορησε τον Ανδρεας οτι θα γινόταν βιαστικη διαβαση του Σαγγαριου διοτι ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ ειχε πληροφοριες οτι οι τουρκοι ετοιμαζαν νεα απιθεση εναντιον του ΓΣΣ (αναφερθηκαν εχθρικες συγκεντρωσεις) και επειδη φοβηθηκε μηπως καθηλωθει το Γ ΣΣ με την νεα τουρκικη επιθεση διεταξε την διαβαση του Σαγγαριου ποταμου (αδικα δηλαδη μετακίνησε το Β ΣΣ ).
Ο υποστρατηγος Στρατηγος βεβαια εχει γραψει οτι η διαβαση του Σαγγάριου ποταμού ειχε αποφασισθει απο την 20 Αυγ .
Η διαβαση του Σαγγάριου ποταμού εγινε την νυχτα 30 προς 31 Αυγ εν μεσω μεγαλης αταξιας .
Η ΣΤΡΑΤΙΑ ζητησε να πληροφορηθει απο τον ΑΝΔΡΕΑ ποια η τυχη του Γ ΣΣ δυο ημερες μετα την διαβαση του Σαγγαριου ποτ. Υπηρχε φαινεται προβλημα στην διοικηση της ΣΤΡΑΤΙΑΣ.
Στις 02 Σεπ 1530 ωρα επισκεφθηκε ο Ανδρεας το ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ δικαιολογηθηκε οτι το σημα που ελεγε οτι εγκατελειψε την θεση μου το εγραψε ο σχης Σαρηγιαννης και οτι αυτος δεν το διαβασε οταν το υπεγραψε!
(Ορθως επισημαινει ο πριγκιπας ΑΝΔΡΕΑΣ οτι ο ΠΑΠΟΥΛΑΣ ζητησε μεν συγνωμη για το σημα που απεστειλε αλλα παρολα αυτα δεν εστειλε και διορθωτικο σημα για να απαλειψει την εκφραση περι εγκαταλειψεως θεσεως ενωπιον του εχθρου, εαν τοτε απαιτουσε την διορθωση ισως και να μην ειχαν τυπικη δικαιολογια για να τον στειλουν στο στρατοδικειο ).
Εκτιμηση του ΑΝΔΡΕΑ ειναι οτι τα βενιζελικα στελεχη του επιτελειου του ΠΑΠΟΥΛΑ(Σαρηγιαννης , Παλλης) τον αφησαν να αποτυχει στην εκστρατεια προς Αγκυρα για να του ριξουν μετα την ευθυνη της αποτυχιας. Και μετα η ευθυνη να περασει στην κυβερνηση και στον βασιλεα. Τα πραγματα μοιραιως κατεληξαν στην καταστροφη του Αυγούστου 1922.
Χρειάσθηκε προδοσια ωστε να μεινουν ακαλυπτα εδαφη απο τα οποια περασε ο εχθρος και χτυπησε απο πισω την ΙV Mεραρχια (Μιλαμε για την περιπτωση του ανυπακοης του Πλαστηρα εν καιρω πολεμου μπροστα στον εχθρο!).
(Σχετικη αναρτηση υπαρχει εδω https://antonisparas.blogspot.com/2021/07/17-20-1922.html)
Το επιτελειο του Παπουλα αποτελειτο απο βενιζελικους αξιωματικους οι οποιοι με τις εισηγησεις τους εγιναν αιτια να σταματησει ο ελληνικος στρατος λιγο εξω απο την Αγκυρα. Αρα βενιζελικοι ηταν η αιτια που χαθηκε αδοξα η μικρασιατικη εκστρατεια.
Η κινηση του Ανδρεα που μετακινησε τα μεταγωγικα του Β ΣΣ χωρις αδεια ,ειναι μηδεν μπροστα στην κινηση του πλαστηρα που δεν υπακουσε στην εντολη του στρατηγου του και εγκατελειψε την θεση του και κατερρευσε το μετωπο. Αν καποιος επρεπε να δικαστει και να καθαιρεθει αυτος ηταν ο πλαστηρας και οχι ο Ανδρεας.
ΠΗΓΗ https://vasiliaethnarhia.blogspot.com/2023/07/1921.html
ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΟΠΟΥΛΟΣ 15 ΑΥΓ2026
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου