«Όθων Α΄ της Ελλάδας - Ο βασιλιάς που ανέλαβε την Ελλάδα όταν κανείς δεν την ήθελε»

Ο βασιλιάς Όθων στην Βαυαρία τα τελευταία χρόνια της ζωής του με ελληνική ενδυμασία μέχρι τέλους,Μόναχο,1863.

Στυλιανός Καβάζης

«Αναβαίνων τον θρόνον της Ελλάδος, δίδω την πάνδημον βεβαίωσιν του να προστατεύω ευσυνειδότως την θρησκείαν σας, να διατηρώ πιστώς τους νόμους, να διανέμεται η δικαιοσύνη προς ένα έκαστον, και να διαφυλάττω ακέραια δια της θείας βοηθείας εναντίον οποιουδήποτε την ανεξαρτησίαν σας, τας ελευθερίας σας και τα δικαιώματά σας».

~Απόσπασμα από το Διαγγέλμα του νεαρού Όθωνα κατά την υποδοχή του στο Ναύπλιο,25 Ιανουαρίου 1833.

Σε άμεση συνάρτηση με το τελευταίο άρθρο-σχόλιο μου σχετικά με τις ακατάληπτες ιστορικές δημόσιες δηλώσεις της "Ακαδημαϊκού" και συγγραφέως Λένας Διβανή που μεταξύ των άλλων χαρακτήρισε τον Βασιλιά Όθωνα ως "γιούχου" ευκαιρία να δούμε ποιος ήταν πραγματικά ο Βαυαρός πρίγκιπας ο οποίος όπως αποδείχθηκε εκ των πραγμάτων αγάπησε την Ελλάδα περισσότερο από πολλούς "Έλληνες" ειδικότερα της εποχής μας..

"Η Ελλάδα γεννήθηκε ως κράτος τη στιγμή που όλοι φοβούνταν να την αναλάβουν.Ήταν ελεύθερη στα χαρτιά, αλλά ακέφαλη στην πράξη γεμάτη όπλα, παλιούς λογαριασμούς και μια Επανάσταση που είχε τελειώσει χωρίς να ξέρει τι ακολουθεί. Μετά τη "ανεξιχνίαστη" δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, το ερώτημα δεν ήταν ποιος θα κυβερνήσει την Ελλάδα αλλά αν μπορεί να κυβερνηθεί.Οι Μεγάλες Δυνάμεις δεν έβλεπαν έθνος. Έβλεπαν ρίσκο και όσοι είχαν τη δυνατότητα να πουν «ναι», είπαν «όχι».

Μέχρι που η επιλογή έπεσε σε έναν δεκαεπτάχρονο πρίγκιπα από τη Βαυαρία. Ξένο. Άπειρο. Θεωρητικά προσωρινό. Έναν βασιλιά που δεν γεννήθηκε Έλληνας αλλά έμελλε να συνδεθεί με την πιο ασταθή στιγμή της νεότερης Ελλάδας." Ο Οθωνας  ειχε ελληνικη καταγωγη.

'' Όθωνας ο γιός του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου του Α' και πρώτος βασιλιάς του ελληνικού κράτους αποκρατούσε και από το γενεαλογικό δέντρο των Κομνηνών / Αγγέλων / Λασκαρήδων του Πόντου.'' Γραφει η καθηγητρια Πανεπιστημιου Ευαγγελια Παναγιωτακη. Βλεπε τον παρακατω συνδεσμο https://vasiliaethnarhia.blogspot.com/2018/06/blog-post.html

Η Ελλάδα, μόλις λίγα χρόνια μετά την Επανάσταση του 1821, βρέθηκε ακέφαλη. Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, η στυγνή δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο δεν στέρησε απλώς από το έθνος τον πρώτο του Κυβερνήτη αλλά διέλυσε την εύθραυστη ισορροπία ενός κράτους που μόλις είχε αρχίσει να συγκροτείται. Ο εμφύλιος υποβόσκων, οι τοπικοί ανταγωνισμοί ζωντανοί, η οικονομία ανύπαρκτη. Η Ελλάδα κινδύνευε με λίγα να διαλυθεί πριν καν γίνει κράτος. Μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, οι Μεγάλες Δυνάμεις κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Ελλάδα δεν μπορούσε ακόμη να κυβερνηθεί ως δημοκρατικό κράτος. Έτσι γεννήθηκε η ιδέα της μοναρχίας ως λύση ανάγκης αλλά βέβαια για να μας ασκούν και μεγαλύτερο έλεγχο και επιρροή. Βεβαια δεν μπορουσε η Ελλαδα να γινει δημοκρατια διοτι εκεινη την εποχη το πολιτευμα που επικρατουσε στον κοσμο και μαλιστα στην Ευρωπη ηταν η κληρονομικη μοναρχια.

Ο δρόμος προς τον θρόνο, όμως, δεν ήταν στρωμένος με ροδοπέταλα. Πρώτα προτάθηκε στον Κάρολο Θεόδωρο της Βαυαρίας, θείο του Όθωνα. Αρνήθηκε. Έπειτα στον Λεοπόλδο της Σαξονίας-Κοβούργου, ο οποίος αποδέχθηκε αρχικά, αλλά σύντομα αποσύρθηκε, κρίνοντας την Ελλάδα επισφαλή, τα σύνορά της περιορισμένα και τις διεθνείς εγγυήσεις ανεπαρκείς. Λίγο αργότερα θα γινόταν βασιλιάς του Βελγίου. Η σύγκριση είναι αποκαλυπτική η Ελλάδα δεν θεωρούνταν ευκαιρία, τουναντίον μάλιστα για πολλούς φάνταζε χαμένη υπόθεση.

Και τότε, η επιλογή έπεσε στον δεκαεπτάχρονο πρίγκιπα της Βαυαρίας, τον Όθωνα του οίκου των Βίττελσμπαχ. Ένας νέος βασιλιάς σε μια χώρα πληγωμένη. Ο Όθωνας δεν ήρθε ως κατακτητής. Ήρθε ως επιλεγμένος συμβιβασμός. Δεν ήταν Έλληνας(Ελληνικη καταγωγη ειχε οπως ειπαμε παραπανω), δεν ήταν Ορθόδοξος, δεν μιλούσε τη γλώσσα. Ήταν όμως γιος του Λουδοβίκου Α΄, ενός από τους ενθερμότερους φιλέλληνες της Ευρώπης, και είχε μεγαλώσει με την Ελλάδα ως ιδέα, ως ιστορική αποστολή και εν προκειμένω ως πολιτισμικό χρέος της Ευρώπης.

Όταν αποβιβάστηκε στο Ναύπλιο τον Ιανουάριο του 1833, παρέλαβε στην κυριολεξία ερείπια, όπλα και μνήμες πολέμου. Επειδή ήταν ανήλικος, την εξουσία ανέλαβε Αντιβασιλεία Βαυαρών αξιωματούχων. Εκεί γράφτηκε το πρώτο μεγάλο ρήγμα στην προσπάθεια να επιβληθούν ευρωπαϊκοί θεσμοί χωρίς κατανόηση της ελληνικής πραγματικότητας. Η φυλάκιση του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη υπήρξε η πιο βαριά συμβολική πράξη αυτής της περιόδου. Όμως, όταν ο Όθωνας ενηλικιώθηκε και ανέλαβε προσωπικά την εξουσία, διόρθωσε ό,τι μπορούσε, έδωσε χάρη στον Γέρο του Μωριά, τον τίμησε και προσπάθησε να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στο επαναστατικό παρελθόν και το κρατικό παρόν.

Από εκείνη τη στιγμή, ο Όθωνας δεν ήταν πλέον απλώς ο βασιλιάς που «επέβαλαν» οι Δυνάμεις. Άρχισε να διαμορφώνει δική του πολιτική βούληση. Ο Όθωνας πίστεψε βαθιά στη Μεγάλη Ιδέα, ως ιστορική συνέχεια του Αγώνα. Πίστεψε ότι το ελληνικό κράτος δεν μπορούσε να μείνει ακρωτηριασμένο. Ότι η Ήπειρος, η Θεσσαλία, η Μακεδονία και η Κρήτη δεν ήταν απλά εξωτερικά ζητήματα, αλλά ανοιχτές πληγές. Οταν πέθανε ο Γέρος του Μωριά με μυστική προτροπή του βασιλια Οθωνα δοθηκε εντολή να βάλουν στο φέρετρο κάτω απο τα τσαρούχια του την Τουρκική σημαία.

Η ευκαιρία για την πραγματοποιηση της Μεγαλης Ιδεας παρουσιάστηκε με τον Κριμαϊκό Πόλεμο (1853). Παρά τις ρητές εντολές Αγγλίας και Γαλλίας, ο Όθωνας ενίσχυσε μυστικά επαναστατικές κινήσεις στα αλύτρωτα εδάφη. Εθελοντικά σώματα, παλιοί οπλαρχηγοί και απόγονοι των αγωνιστών του ’21 ξαναβγήκαν στα βουνά.

Ο ίδιος φόρεσε φουστανέλα και κυκλοφορούσε έτσι στην Αθήνα. Όχι από γραφικότητα, αλλά από επιλογή. Ήταν μια σιωπηλή δήλωση ταύτισης με τον λαό και το όραμά του.

Η απάντηση των Μεγάλων Δυνάμεων ήταν αμείλικτη. Το 1854 αγγλογαλλικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στον Πειραιά. Η Ελλάδα τέθηκε υπό κατοχή. Ο αποκλεισμός, η φτώχεια και οι επιδημίες λύγισαν τη χώρα. Υπό την απειλή των όπλων, ο Όθωνας αναγκάστηκε να υποχωρήσει. 

Ηττήθηκε πολιτικά. Αλλά είχε ήδη αποδείξει ότι δεν ήταν απλό εκτελεστικό όργανο. Αυξηθηκε η δημοτικοτητα του μεταξυ των Ελληνων,λεγεται οτι ακομη και ο Νταβελης  απηγαγε τον λοχαγο Μπερτω εξαιτιας του μισους που ετρεφε για τους γαλλους.

Το 1862, χωρίς διάδοχο, χωρίς διεθνή στήριξη, περικυκλωμένος από αντιδράσεις, ο Όθωνας εκθρονίστηκε. Δεν αντιστάθηκε. Δεν αιματοκύλισε τη χώρα. Προτίμησε να φύγει για να μη χυθεί ελληνικό αίμα στο όνομά του. Πρωτοστατησε η Αγγλια στην εκθρονηση διοτι ο Οθων  δεν αναγνωρισε και ποτε δεν πληρωσε τα δανεια που συνηψαν οι  αγγλοι  με τις  πρωτες ελληνικες κυβερνησεις.

Στο τελευταίο του διάγγελμα δεν υπάρχει οργή. Υπάρχει λύπη. Υπάρχει προσευχή για την Ελλάδα.

Πέθανε πέντε χρόνια αργότερα, στις 26 Ιουλίου 1867, στη Βαμβέργη. Ζήτησε να ταφεί με ελληνική φουστανέλα. Έτσι και έγινε.

Ο Όθωνας δεν υπήρξε τέλειος. Υπήρξε όμως αναγκαίος. Ανέλαβε την Ελλάδα μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια, όταν κανείς άλλος δεν τη θεωρούσε ασφαλή επιλογή. Παρέλαβε χάος και άφησε θεμέλια. Απέτυχε σε πολλά, αλλά τόλμησε να αγαπήσει μια χώρα που δεν της όφειλε τίποτα και ίσως αυτό να είναι το βαθύτερο νόημα της παρουσίας του, ότι στην πιο ασταθή στιγμή της νεότερης Ελλάδας, βρέθηκε ένας άνθρωπος ξένος (οχι και τοσο ξενος το ειπαμε προηγουμενως)στην καταγωγή, αλλά δεμένος στη μοίρα της όπου έμεινε μέχρι τέλους πιστός σε αυτή τη δέσμευση.

Στυλ. Καβάζης

Η Αθήνα από τον Όθωνα μέχρι τον Μεσοπόλεμο – Σπάνιες φωτογραφίες απο το αρχείο της οικογένειας Στάγγεσερ

Το 1833, όταν ο ‘Οθωνας φτάνει στην Αθήνα, οι εφημερίδες της εποχής αναγγέλλουν την άφιξή του με μεγάλη επισημότητα. Δεν είναι μόνο ο ερχομός του νεαρού βασιλιά που μαγνητίζει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, αλλά και η συνοδεία που τον πλαισιώνει.

Μαζί του καταφτάνουν από τη Βαυαρία επιλεγμένοι επιστήμονες, διοικητικοί υπάλληλοι και επαγγελματίες που θα αναλάβουν να οργανώσουν τη νέα πρωτεύουσα στα ευρωπαϊκά πρότυπα. Είναι οπλοτεχνίτες και ξυλουργοί, ο ωρολογοποιός Λίκερτ, ο γεωπόνος Σμιθ, ο μεταλλειολόγος Γεώργιος Φιξ – ο γιος του οποίου θα φτιάξει αργότερα την πρώτη χειροκίνητη ζυθοποιία στην Ελλάδα, μέσα στην εξοχική του κατοικία στο Κολωνάκι.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Μαρτίνος Στάγγεσερ, ένας ταλαντούχος τεχνίτης από το Μάιντς, ο οποίος εγκαθίσταται στην Αθήνα και ανοίγει το επιπλοποιείο του κοντά στην εκκλησία της Χρυσοσπηλιώτισσας, στην οδό Μιλτιάδου 9.

Σε ένα διώροφο της οδού Μιλτιάδου στην Αθήνα εγκαθίσταται το 1836 ο Μαρτίνος Στάγγεσερ. Στο ισόγειο λειτουργεί το εργοστάσιο επιπλοποιίας της Βασιλικής Αυλής και στον πάνω όροφο κατοικεί μαζί με τη σύζυγό του, Τερέζα και τα έξι τους παιδιά

Ο Στάγγεσερ και οι απόγονοί του θα γίνουν οι επίσημοι επιπλοποιοί της Βασιλικής Αυλής. Θα ντύσουν με έπιπλα το παλάτι, κάποια από τα οποία σώζονται ακόμη στο Τατόι, θα επιμεληθούν την κατοικία του πρωθυπουργού Γούναρη και άλλων κυβερνητικών αξιωματούχων, συστήνοντας το στυλ Μπίντερμαγιερ στην αθηναϊκή ελίτ. Θα κατασκευάσουν την προίκα της πριγκίπισσας Ελένης της Ρουμανίας και θα αφήσουν το αποτύπωμά τους στον εξοπλισμό κρατικών οργανισμών, διαμορφώνοντας τα πρώτα έπιπλα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του νοσοκομείου Ευαγγελισμός.

Η πολυκύμαντη ιστορία της οικογένειας, που θα παραμείνει στην Αθήνα και μετά την αποχώρηση των Γερμανών από την Ελλάδα κατά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεδιπλώνεται μέσα από το σπάνιο φωτογραφικό αρχείο των Στάγγεσερ. Και μαζί της ξεδιπλώνεται η ιστορία της παλιάς Αθήνας. 

Το επιπλοποιείο στην οδό Μιλτιάδου

«Ο Μαρτίνος Στάγγεσερ έφτασε αρχικά στο Ναύπλιο και από εκεί μετέβη κατευθείαν στην Αθήνα», λέει ο Μάνος Στάγγεσερ-Διαμαντής, τρισέγγονος των Στάγγεσερ. «Το 1836 παντρεύεται την Τερέζα Μέτερνιχ και ανοίγει το επιπλοποιείο στην οδό Μιλτιάδου – υπάρχει ακόμη το συμβόλαιο από εκείνη την εποχή», διηγείται. «Στο ισόγειο λειτουργούσε το επιπλοποιείο και στον επάνω όροφο ζούσε η οικογένεια».

Η σάλα της οδού Μιλτιάδου 9. Σπάνια φωτογραφία, που δείχνει τα χειροποίητα έπιπλα που έντυσαν ακόμη και το Παλάτι, αλλά και τη διαρρύθμιση και την αρχιτεκτονική διακόσμηση των σπιτιών της ανώτερης αστικής τάξης της εποχής

Ο Μαρτίνος πεθαίνει το 1890 και τον διαδέχεται ο γιος του Βαλεντίνος, υπό τη διοίκηση του οποίου το εργαστήρι φτάνει να απασχολεί 20 άτομα. Μετά τον γάμο του με τη Ρόζα φον Μπρεντάνο Τσιμαρόλι ανοίγεται ακόμη περισσότερο στον γερμανόφωνο κόσμο της Αθήνας, ενώ το 1893 εκλέγεται πρόεδρος του Σωματείου Ξυλουργών και Ξυλεμπόρων και συνδέεται με τον ελληνογερμανικό σύλλογο «Φιλαδέλφεια», ένα από τα σημεία αναφοράς της γερμανικής κοινότητας της πόλης.

Υπό τον Βαλεντίνο και έπειτα τον γιο του, Αντώνιο, ο οποίος σπούδασε σχέδιο επίπλου στο Μόναχο έως το 1896, το εργαστήρι γνωρίζει μεγάλη άνθηση. Οι Στάγγεσερ επιπλώνουν μερικά από τα αριστουργηματικά κτίρια και σπίτια της Αθήνας, όπως του Σερπιέρη και της Λαίδης Λω. Συνεργάζονται με τον Τσίλλερ και αναλαμβάνουν τη συναρμολόγηση των επίπλων της Ακαδημίας Αθηνών, τα οποία έφτασαν από τη Βιέννη.

Η διαδρομή τους είναι άρρηκτα δεμένη με την πορεία της νεοσύστατης πρωτεύουσας. «Τους άρεσε πολύ να φωτογραφίζουν τις στιγμές τους. Κάποιες από τις φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί με μια Kodak No. 2 του 1925, που τη χρησιμοποιώ ακόμη», λέει ο Μάνος Στάγγεσερ-Διαμαντής.

Αληθινά ντοκουμέντα, οι λήψεις από τη διασταύρωση Σταδίου και Ομήρου το 1920. Μέλη της οικογένειας Στάγγεσερ τις συνδέουν με την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ στην Αθήνα, μια εποχή που ελάχιστοι είχαν πρόσβαση στον φωτογραφικό φακό. Κοπέλες με παραδοσιακές στολές και έφιπποι παρελαύνουν σε γιορτινή ατμόσφαιρα μπροστά από τα περίφημα Οπτικά Ράνιος και το ιστορικό βιβλιοπωλείο-τυπογραφείο Σαλίβερος ενώ κόσμος έχει συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσει

Με αυτήν έχουν απαθανατιστεί εικόνες της πόλης που δεν υπάρχουν πια: το σπίτι της οικογένειας στην οδό Αγίου Αλεξάνδρου 70 στο Παλαιό Φάληρο, τα εξοχικά τους στα Πατήσια, στιγμές οικογενειακής θαλπωρής, όπως τα Χριστούγεννα του 1925 μέσα σε ένα μεγαλοαστικό σπίτι της Αθήνας. Μαζί με τις οικογενειακές στιγμές καταγράφεται και η ιστορία της πόλης.

Η επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α’

Αληθινά ντοκουμέντα είναι οι λήψεις που τραβήχτηκαν στη διασταύρωση Σταδίου και Ομήρου το 1920. Μέλη της οικογένειας Στάγγεσερ τις συνδέουν με την επιστροφή του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ στην Αθήνα, μια εποχή που ελάχιστοι είχαν πρόσβαση στον φωτογραφικό φακό. Κοπέλες με παραδοσιακές στολές και έφιπποι παρελαύνουν σε γιορτινή ατμόσφαιρα μπροστά από τα περίφημα Οπτικά Φήλιξ Ράνιος και το ιστορικό βιβλιοπωλείο Σαλίβερος, ενώ κόσμος έχει συγκεντρωθεί για να παρακολουθήσει.

Εκτός αυτών, ένα τιμολόγιο του 1916, στο οποίο διαβάζει κανείς «Επιπλοποιείον της Α. Μ. της Βασιλίσσης και της Α.Β.Υ. του Διαδόχου». Η επιγραφή του καταστήματος «Στάγγεσερ & Υιός» με τα βασιλικά μετάλλια, ο γύψινος βασιλικός θυρεός που ξεκρέμασε ο Αντώνιος Στάγγεσερ όταν το επιπλοποιείο σταμάτησε να λειτουργεί, το έγγραφο παράδοσης «δύο ερμαρίων, εκ ξύλου δρυός, με 160 συρτάρια έκαστον» προς το Νομισματικό Μουσείο, με ημερομηνία 1892. Μικρά τεκμήρια μιας άλλης Αθήνας, ένα παράθυρο στην ζωή της πόλης.

Το λογότυπο του εργαστηρίου «Στάγγεσερ και Υιός» επιπλοποιείο της ΑΜ της Βασιλίσσης και της ΑΒΥ του Διαδόχου. Στο λογότυπο υπάρχει και το βραβείο που έλαβαν οι Στάγγεσερ για τον σχεδιασμό και την κατασκευή της προίκας του Γεωργίου Β’

Ολη τους η ζωή ήταν στην Αθήνα

Από την ημέρα που άφησαν πίσω τους τη Γερμανία, για τους Στάγγεσερ δεν υπήρξε ποτέ ο δρόμος της επιστροφής. Ούτε πολλά χρόνια αργότερα, όταν ο κόσμος ταλανίστηκε από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Η γιαγιά μου, Ρόζα, μου περιέγραφε τον Αντώνιο ως έναν άνθρωπο μελαγχολικό. Ο πόλεμος έφερε τα πάνω-κάτω», λέει ο Μάνος Στάγγεσερ-Διαμαντής. «Οταν οι Γερμανοί ηττήθηκαν, πριν φύγουν από την Αθήνα, πήγαιναν και χτυπούσαν πόρτα πόρτα τα σπίτια των γερμανών υπηκόων και τους έλεγαν ότι αύριο, την τάδε ώρα, θα περάσει φορτηγό και θα σας παραλάβει για τη Γερμανία». Οι Στάγγεσερ δεν ήθελαν να φύγουν. «Ολη τους η ζωή ήταν στην Αθήνα. Το ίδιο βράδυ κλείδωσαν το σπίτι τους στο Φάληρο και κρύφτηκαν στην Κυψέλη».

«Είναι ανθρώπινες και πολύ συγκινητικές οι φωτογραφίες των ιδιωτών που φτάνουν στα χέρια μας – διαθέτουμε πλέον περισσότερες από 1.500 – διότι αποτυπώνουν την ιστορία μιας στιγμής, την ιστορία μιας οικογένειας, αλλά ταυτόχρονα αποτυπώνουν την ιστορία της πόλης. Μας δίνουν εικόνα για κτίρια, τα περισσότερα από τα οποία είναι κατεδαφισμένα, και εμπλουτίζουν τη γνώση μας για την τυπολογία και τη ρυθμολογία του κτιριακού αποθέματος της Αθήνας. Ετσι έχουμε περισσότερο υλικό για μελέτη στη διάθεσή μας», λέει.

Premium έκδοση «Τα ΝΕΑ»

ΠΡΙΓΚΙΠΙΣΣΑ ΕΛΕΝΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΕΝΩ ΠΕΡΙΜΕΝΕ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΗΣ ΡΟΥΜΑΝΙΑΣ ΤΗΣ ΠΗΡΑΝ ΤΟΝ ΓΙΟ ΤΗΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΟΡΙΣΑΝ

(Μικρο μωρο μεσα στο παλατι στην Ελλαδα ως εκ θαυματος γλυτωσε απο τον βομβαρδισμο των Γαλλων οταν απεκλεισαν τον Πειραια,τοτε που ο βενιζελος σηκωσε τα οπλα εναντιον του νομιμου βασιλεως των Ελληνων και οι Γαλλοι βομβαρδιζαν το παλατι. Και τωρα οι αδιστακτοι εγκληματιες επικρατησαν και γραφουν ην ιστορια οπως θελουν αυτοι.)

Η πριγκίπισσα Ελένη της Ελλάδας πίστεψε ότι θα γινόταν βασίλισσα. Αντί γι’ αυτό, έχασε τον γιο της, εξορίστηκε και βρέθηκε αντιμέτωπη με έναν από τους πιο σκληρούς προσωπικούς αγώνες που γνώρισε ποτέ μέλος ευρωπαϊκής βασιλικής οικογένειας.

Η γυναίκα που αργότερα θα αναγνωριζόταν διεθνώς για τη διάσωση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πέρασε σχεδόν δύο δεκαετίες ζώντας μια προσωπική τραγωδία, μακριά από το παιδί της και χωρίς καμία δυνατότητα να επηρεάσει τη μοίρα του.

Λίγοι γνωρίζουν ότι η ζωή της αποτέλεσε μία από τις πιο δραματικές ιστορίες που συνδέουν τη σύγχρονη ελληνική βασιλική οικογένεια με τα ευρωπαϊκά παλάτια του 20ού αιώνα.

Από την εξορία της ελληνικής βασιλικής οικογένειας στον γάμο με τον διάδοχο της Ρουμανίας

Η Πριγκίπισσα Ελένη της Ελλάδας, δεύτερη κόρη του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄ και της βασίλισσας Σοφίας, γεννήθηκε την 02 Μαιου 1896 στην Αθήνα. Τα παιδικά της χρόνια σημαδεύτηκαν από πολιτικές αναταράξεις, πολέμους και συνεχείς μετακινήσεις της οικογένειας λόγω των εξοριών που ακολούθησαν τον Εθνικό Διχασμό.

Οι εμπειρίες αυτές διαμόρφωσαν έναν ιδιαίτερα διακριτικό χαρακτήρα. Όσοι τη γνώριζαν μιλούσαν για μια γυναίκα ήρεμη, ευγενική και βαθιά προσηλωμένη στην οικογένειά της.

Το 1921 παντρεύτηκε τον πρίγκιπα Κάρολο της Ρουμανίας, διάδοχο του θρόνου. Για την Ευρώπη επρόκειτο για έναν γάμο δύο σημαντικών βασιλικών οίκων. Για την ίδια ήταν η ελπίδα μιας νέας αρχής.

Λίγους μήνες αργότερα γεννήθηκε ο μοναχογιός τους, ο Μιχαήλ. Όμως πολύ γρήγορα η πραγματικότητα αποδείχθηκε διαφορετική.

Ο έρωτας του Καρόλου που διέλυσε τα πάντα

Ο Κάρολος απέκτησε σχέση με τη Μάγδα Λουπέσκου, μια γυναίκα που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στους πολιτικούς και στους κύκλους της αυλής.

Η σχέση τους δεν κρατήθηκε μυστική. Ο διάδοχος εγκατέλειψε ουσιαστικά τη σύζυγό του και έφυγε από τη Ρουμανία μαζί με τη Λουπέσκου, προκαλώντας μία από τις μεγαλύτερες δυναστικές κρίσεις της εποχής.

Η πριγκίπισσα Ελένη έμεινε στο Βουκουρέστι μόνη με το μικρό παιδί της, ενώ παράλληλα βρέθηκε στο επίκεντρο έντονων σχολίων και πολιτικών αντιπαραθέσεων.

Το 1927 πέθανε ο βασιλιάς Φερδινάνδος και ο μόλις έξι ετών Μιχαήλ ανακηρύχθηκε βασιλιάς της Ρουμανίας υπό Αντιβασιλεία. Για την Ελένη ο γιος της έγινε ολόκληρος ο κόσμος της.

Η στιγμή που της πήραν το παιδί

Το 1930 όλα άλλαξαν. Ο Κάρολος επέστρεψε αιφνιδιαστικά στη Ρουμανία, ανέτρεψε το καθεστώς της Αντιβασιλείας και ανέβηκε ο ίδιος στον θρόνο ως Κάρολος Β΄.

Οι αποφάσεις που ακολούθησαν ήταν καταλυτικές για την πρώην σύζυγό του. Η Ελένη έχασε τον τίτλο της βασίλισσας, τέθηκε υπό στενή παρακολούθηση και οι επαφές της με τον γιο της περιορίστηκαν δραστικά.

Σύμφωνα με ιστορικές καταγραφές, μπορούσε να τον συναντά μόνο σε ελάχιστες προκαθορισμένες επισκέψεις και πάντα υπό την παρουσία ανθρώπων του παλατιού.

Για μια μητέρα που είχε αφιερώσει ολόκληρη τη ζωή της στο παιδί της, η απόφαση αυτή ήταν το μεγαλύτερο πλήγμα. Όταν προσπάθησε να αντιδράσει, οδηγήθηκε σε διαζύγιο και λίγο αργότερα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη χώρα.

Δέκα χρόνια εξορίας

Η πριγκίπισσα Ελένη εγκαταστάθηκε αρχικά στη Φλωρεντία. Έζησε σχεδόν μία δεκαετία μακριά από τον γιο της. Οι συναντήσεις τους ήταν σπάνιες, σύντομες και πραγματοποιούνταν κάτω από αυστηρούς περιορισμούς.

Παρά τη μεγάλη απόσταση, οι δυο τους διατήρησαν στενή συναισθηματική σχέση μέσω αλληλογραφίας και κάθε ευκαιρίας που τους επέτρεπαν οι συνθήκες.

Εκείνα τα χρόνια η Ελένη επέλεξε να ζήσει μακριά από τη δημοσιότητα, αποφεύγοντας οποιαδήποτε δημόσια αντιπαράθεση με τον πρώην σύζυγό της.

Η μεγάλη ανατροπή του 1940

Το πολιτικό σκηνικό στη Ρουμανία άλλαξε ξανά το 1940. Μετά τις συνεχείς εδαφικές απώλειες της χώρας και την κατάρρευση της δημοτικότητας του Καρόλου Β΄, ο βασιλιάς αναγκάστηκε να παραιτηθεί και να εγκαταλείψει τη Ρουμανία.

Ο Μιχαήλ επέστρεψε στον θρόνο. Μία από τις πρώτες κινήσεις του ήταν να ζητήσει την επιστροφή της μητέρας του. Έπειτα από δέκα χρόνια αναγκαστικού αποχωρισμού, μητέρα και γιος βρέθηκαν ξανά μαζί.

Η γυναίκα που έσωσε χιλιάδες ανθρώπους

Η επιστροφή της στο Βουκουρέστι συνέπεσε με μία από τις πιο σκοτεινές περιόδους της Ευρώπης.

Η Ρουμανία είχε συνταχθεί με τις δυνάμεις του Άξονα και το καθεστώς του Ίον Αντονέσκου προωθούσε σκληρές αντισημιτικές πολιτικές.

Η πριγκίπισσα δεν περιορίστηκε στον τυπικό ρόλο της Βασιλομήτορος. Αξιοποίησε τις προσωπικές της επαφές, άσκησε πίεση σε κυβερνητικούς αξιωματούχους, παρενέβη υπέρ εβραϊκών οικογενειών και συνέβαλε στην αποτροπή εκτοπισμών και διώξεων.

Ιστορικοί εκτιμούν ότι οι παρεμβάσεις της συνέβαλαν στη διάσωση περισσότερων από 40.000 Εβραίων της Ρουμανίας. Για τη δράση της τιμήθηκε το 1993 από το Γιαντ Βασέμ με τον τίτλο «Δίκαιη των Εθνών», μία από τις σημαντικότερες διεθνείς διακρίσεις για ανθρώπους που έσωσαν Εβραίους κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος.

Η τελευταία εξορία και η υστεροφημία της

Μετά την επικράτηση του κομμουνιστικού καθεστώτος το 1947, ο βασιλιάς Μιχαήλ εξαναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Ρουμανία. Η Ελένη ακολούθησε ξανά τον δρόμο της εξορίας.

Έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της στην Ιταλία και αργότερα στην Ελβετία(Λωζάνη), παραμένοντας κοντά στον γιο της μέχρι τον θάνατό της την 28 Νοεμβριου 1982. Η πορεία της καταγράφεται ως μία από τις πιο ιδιαίτερες διαδρομές του 20ού αιώνα: μια μητέρα που έχασε το παιδί της από πολιτικές ίντριγκες, έζησε δύο εξορίες και αργότερα χρησιμοποίησε τη θέση της για να προστατεύσει χιλιάδες ανθρώπινες ζωές.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΟ... ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΙΒ΄: ΜΙΑ ΕΘΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ (1912-1917)

Κωστας Βλαχος

* Θέση Βασιλέως Κωνσταντίνου ΙΒ΄:

Υπέρ της συμμετοχής μας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ υπό ένα πλαίσιο όρων, προυποθέσεων και ανταλλαγμάτων με προεξόφληση εκ μέρους της Συμμαχίας της εδαφικής μας ακεραιότητος.

* Θέση Πρωθυπουργού Βενιζέλου:

Υπέρ της συμμετοχής μας στον πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ άνευ όρων, ούτε με εγγύηση εκ μέρους της, της εδαφικής μας ακεραιότητος.

Ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος είχε πει:

"Το ελληνικό το αίμα είναι λιγοστό.

Για να το χύσουμε για χάρη σας κύριοι της Αντάντ πρέπει να γνωρίζουμε ποια θα είναι τα ανταλλάγματα".

Δεν συμμεριζόταν το εκφράζον από τον Βενιζέλο όνειρο της περαιτέρω μεγέθυνσης της Πατρίδας.

Κατά την γνώμη του, ο Στρατηλάτης

"οιαδήποτε άμεση αύξηση του μεγέθους της Ελλάδος θα αποτελούσε παγίδευση και κίνδυνο ενταφιασμού της Μεγάλης Ιδέας".

"Να έχετε υπ΄ όψιν σας" τόνισε ο μεγάλος Βασιλεύς "πως δεν υποστηρίζω ότι δε θα βγούμε στον πόλεμο-φυσικά, στο πλευρό της Αντάντ-, αφού τα συμφέροντά μας συνδέονται στο σύνολό τους με αυτήν.

Σε καμία περίπτωση δε θα πολεμούσαμε εναντίον της και δεν υπάρχει υπάρχει ούτε ένας Έλληνας που να το διανοείται.

Αλλά, αν τελικά μετάσχουμε σ΄ αυτόν τότε θα πρέπει να μας έχει ανατεθεί ειδικός ρόλος και στόχος και στόχος, ο οποίος θα μπορεί να επιδιωχθεί γρήγορα, με επιτυχία ή, έστω, αποτυχία, πριν καταστραφεί η χώρα μας εξ αιτίας πολύ παρατεταμένης εκστρατείας."

Αυτός είναι ο "γερμανόφιλος" Κωνσταντίνος ο οποίος απέρριψε χωρίς τον παραμικρό δισταγμό την γερμανική προσφορά στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων με αντίδωρο το Μοναστήρι και την γύρω σερβική περιοχή, που η πλειοψηφία του πληθυσμού της ήταν Έλληνες.

Όταν ο Βενιζέλος παραιτήθηκε τον Μάρτιο του 1915 επικαλούμενος πως "ο Ανώτατος Άρχων διαφωνεί με την εξωτερικήν πολιτικήν της κυβερνήσεως", ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος προσπάθησε να διορίσει πρωθυπουργό τον Αλέξανδρο Ζαίμη, όμως η εντολή δεν τελεσφόρησε και η πρωθυπουργία ανατέθηκε στον Δημήτριο Γούναρη.

Τον Απρίλιο του 1915 Βασιλεύς και νέος πρωθυπουργός στέλνουν την ακόλουθη πρόταση προς την Αντάντ:

"Βγαίνουμε αύριο κιόλας στον πόλεμο, αν εγγυηθείτε την ηπειρωτική και νησιωτική μας ακεραιότητα, συμπεριλαμβανομένης της Βορείας Ηπείρου, της Καβάλας και της Ανατολικής Μακεδονίας' κοινός αντικειμενικός στόχος πρέπει να είναι η διάλυση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και οι εδαφικές παραχωρήσεις υπέρ της Ελλάδος στην Μικρά Ασία θα καθοριστούν με ακρίβεια στη σχετική συμφωνία".

Μετά την άρνηση τής ΑΝΤΑΝΤ να δώσει εγγυήσεις στην χώρα μας

γιά την εδαφική της ακεραιότητα, κυβέρνηση αποστέλλει

τηλεγράφημα   με το οποίο γνωστοποιεί την απόφασή της, σύμφωνα

με την οποία, ο Στρατός μας δεν θα λάβει μέρος στις επιχειρήσεις

στα Δαρδανέλια Εν αντιθέσει, διαθέτει το Πολεμικό Ναυτικό, αλλά ο Στρατός

θα παραμείνει να φυλάσσει τα σύνορα από τους βούργαρους.

Η Ελλάδα αποφάσισε να συμμετάσχει στην ανταντική επιχείρηση κατά της Κωνσταντινούπολης.

Στο παρά πέντε η Ρωσία διαφώνησε.

Δεν ήθελαν να βλέπουν τον Έλληνα Βασιλιά τον Κωνσταντίνο τον ΙΒ΄ να μπαίνει νικητής στην άλλοτε Βασιλίδα των πόλεων.

Ο Μεταξάς σε συνεργασία με το ΓΕΣ είχε ήδη εκπονήσει, μετά από μελέτη ετών, σχέδιο για κατάληψη της Κωνσταντινουπόλεως που προέβλεπε ταυτόχρονα αιφνιδιαστική από ξηράς και θαλάσσης επίθεση.

Ο Βασιλεύς έθεσε στην διάθεση των "Συμμάχων" ρωμαλέες δυνάμεις.

Οι Σύμμαχοι πίεσαν για άρση των ρωσικών αντιρρήσεων περί ελληνικής συμμετοχής για να χυθεί ελληνικό αίμα ώστε αυτοί να καταλάβουν την Πόλη και τα Στενά.

Το ΓΕΣ πρότεινε να εκστρατεύσουν 300.000 Έλληνες στρατιώτες δια μέσου της Δυτικής Θράκης (η οποία τότε άνηκε στην Βουλγαρία) και 250.000 Ευρωπαίοι κατά της Βασιλευούσης.

Οι Σύμμαχοι αρνήθηκαν να μελετήσουν την ελληνική προσφορά και πρότειναν την "συμμαχία" μας μαζί τους άνευ όρων!!!

Εν τέλει, οι Έλληνες απέρριψαν την πρόταση των Ανταντικών για κατάληψη της Πόλης από ξηράς εξ αιτίας της ίδιας της Αντάντ!!!

Ο Κωνσταντίνος ενέμενε στην πολιτική της ουδετερότητος εξαιτίας της ανελικρινείας των "Συμμάχων" της Αντάντ απέναντι στην χώρα μας.

Στις εκλογές του Ιουνίου του 1915 οι Έλληνες υπερψήφισαν τον Βενιζέλο αλλά όχι την πολιτική του. Οι Έλληνες υποστήριζαν και ψήφιζαν τον Βενιζέλο λόγω δημοφιλίας.

Ο Βασιλεύς Κωνσταντίνος εξέφραζε απόλυτα εκείνον τον καιρό την θέση του λαού.

"Για την Πατρίδα μου θα αγωνιστώ στο πλευρό της Αντάντ αλλά να ξέρω πως υπάρχει όφελος και εδαφικά κέρδη αλλιώς είναι καλύτερο να μην εμπλακούμε σ΄ αυτόν ώστε να ξεκουραστούμε και να νοικοκυρευτούμε".

Ήταν η άποψη της πλειοψηφίας του Ελληνικού λαού.

Στις 23 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους(1915) η Βουλγαρία κήρυξε επιστράτευση και την επόμενη μέρα ο Έλληνας Βασιλιάς υπέγραψε και αυτός επιστράτευση δηλώνοντας "προοριζόταν μόνο για την άμυνα της χώρας" και

διέταξε ως "ανώτατος αρχηγός του Στρατού" να καταληφθούν οι θέσεις στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα που προέβλεπε η συνθήκη Ελλάδος-Σερβίας.

Ο Βενιζέλος "κάλεσε" χωρίς έγκριση από τον Ανώτατο Άρχοντα και επικύρωση της Βουλής (σύμφωνα με το τότε βενιζελικής εκπόνησης Σύνταγμα του 1911) Γαλλικά και Βρετανικά στρατεύματα στην Θεσσαλονίκη!!!

Αντισυνταγματικά και παράνομα!!!

Μετά από συνάντηση με τον Κωνσταντίνο τηλεγράφησε στις γαλλική και αγγλική πρεσβείες και είπε

"Ο Βασιλιάς είναι απόλυτα σύμφωνος.

Να έρθουν τα στρατεύματα" ενώ, ο Βασιλεύς ζήτησe πρώτα σχολαστική μελέτη από το ΓΕΣ και ύστερα να ληφθεί οριστική απόφαση!

Ο Στρατηλάτης (μετά τα τηλεγραφήματα) χωρίς να γνωρίζει τι συμβαίνει, ζήτησε εκ νέου συνάντηση την επόμενη μέρα για τις λεπτομέρειες.

Ο Βενιζέλος τον απάντησε

"Είναι πολύ αργά πια, Μεγαλειότατε. Οι Γάλλοι έχουν ήδη ξεκινήσει"!

Αν η Ελλάδα είχε κηρύξει πόλεμο θα είχε συντριβεί, εξίσου εύκολα, με την Σερβία.

Ο Κωνσταντίνος έπαυσε τον Βενιζέλο από το αξίωμα του πρωθυπουργού

"Εν τοιαύτη περιπτώσει αδυνατώ να συνεχίσω την συνεργασίαν μου μαζί σας".

Ο Βασιλεύς παραβίασε το Σύνταγμα;;; Όχι.

Το άρθρο 31 του Συντάγματος όριζε σαφέστατα

"Ο Βασιλεύς διορίζει και παύει τους υπουργούς του".

Ο πρωθυπουργός προχωρούσε σε αντεθνικές και αντισυνταγματικές πράξεις.

Ο Ανώτατος Άρχοντας είχε καθήκον να τον απολύσει!!!

Στις εκλογές που επακολούθησαν (τον Δεκέμβριο του 1915) οι Φιλελεύθεροι απείχαν.

Έτσι, νίκησε το "Κόμμα Εθνικοφρόνων" φιλοβασιλικό κόμμα) με επικεφαλής τον αδέσμευτο υπερπατριώτη πολιτικό Δημήτριο Γούναρη.

Ας σημειωθεί πως στην Βουλή με 5 βουλευτές εισήλθε η "Μακεδονική Ομάδα" με επικεφαλής τον Στέφανο Δραγούμη.

Η Αντάντ κατέλυσε την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδος.

Επέβαλε στην "ουδέτερη" Ελλάδα ναυτικό αποκλεισμό για να πιέσουν την Ελλάδα άνευ όρων να εξέλθει στο πλευρό τους στον πόλεμο.

Απαίτησαν με διακοίνωσή τους την μερική αποστράτευση του Ελληνικού Στρατού, την απομάκρυνση του κυρίου όγκου από την Θεσ/νίκη και αναγνώριση του δικαιώματος να αστυνομεύουν τα ελληνικά χωρικά ύδατα σε αναζήτηση εχθρικών υποβρυχίων.

Ο επικεφαλής των γαλλικών εν Βορείω Ελλάδι στρατευμάτων στρατηγός, φανατισμένα αντιβασιλικός, Σαράιγ προσεταιρίστηκε μέρος της εξουσίας του Βασιλέως.

Μάλιστα σε μία συνέντευξή του ο Κωνσταντίνος είπε:

"Είναι απαράδεκτο, η Αντάντ να με μεταχειρίζεται σαν να ήμουν μαύρος βασιλιάς κεντροαφρικανικής χώρας, τον οποίο αφήνουν αδιάφορο οι στερήσεις και τα μαρτύρια του λαού του!

Έζησα στην πρώτη γραμμή τρεις πολέμους, έχω προσωπική πείρα του τι σημαίνει πόλεμος και

δε μου χρειάζεται άλλος, αν μπορώ να τον αποφύγω με τρόπο έντιμο" κτυπώντας το χέρι στο τραπέζι ταυτόχρονα.

Ο Κωνσταντίνος ποτέ δεν παραβίασε το Σύνταγμα της χώρας. Σε αντίθεση ο Βενιζέλος το παραβίαζε άνετα με υποκριτικό και ηθοποιικό τρόπο.

Οι Ανταντικοί κατέστρεψαν χωριά στο διάβα τους, πλιατσικολόγησαν σε Εκκλησίες και συνελάμβαναν όσους θεωρούσε ύποπτους.

Σχεδόν όλοι φυλακίστηκαν και μάλιστα χωρίς δίκη.

Αρά χάρη στον Βενιζέλο που τους έφερε, έκαναν κατέλυσαν την εθνική ακεραιότητα της Ελλάδος και την έκαναν αποικία τους!!!