Ο ΒΑΣΙΛΕΥΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Β ΄ ΑΔΙΚΑ ΕΧΑΣΕ ΤΟΝ ΘΡΟΝΟ ΤΟΥ . ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΟΜΩΣ ΠΑΝΤΟΤΕ Ο ΗΓΕΤΗΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ. Ο ΕΘΝΑΡΧΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗΓΙΑ ΤΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ.Ο ΕΘΝΑΡΧΗΣ ΒΑΣΙΛΕΑΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ.ΜΕ ΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΟΡΑΤΗ Η ΡΩΜΕΙΚΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ.
KING CONSTANTINE ΙΙ EXTRACTED OF HIS THRONE UNFAIRLY .BUT ALWAYS REMAIN THE NATIONAL LEADER.THE NATIONAL ROLE OF THE KING IS INDEPENDENT FROM THE HEAD OF THE STATE. KING IS ALWAYS THE FATHER OF THE NATION. WITH MONARCHY BECOME VISIONABLE THE ROMAN FOLLOWING OF THE GREEK NATION.
Στις 2 Ιανουαρίου 1924 είχε συνέλθει η Δ’ Εθνική Συνέλευση, και αποφάσισε την έκπτωση της δυναστείας, αλλά και την κατάργηση του πολιτεύματος της βασιλευόμενης δημοκρατίας (απόφαση που επικυρώθηκε με το δημοψήφισμα του Απριλίου 1924). Ενώ, όμως, συνέχιζε τις εργασίες της για την κατάρτιση του νέου Συντάγματος, επιβλήθηκε η δικτατορία του στρατηγού Θ. Πάγκαλου (Ιούνιος 1925). Να πουμε εδω οτι πριν τον παπαναστασιου υπηρχε μια κυβερνηση βενιζελου που διηκρεσε ενα περιπου χρονο και ηθελε ο βενιζελος να ξαναφερει την βασιλευομενη Δημοκρατια ,ομως τα φιδια που εθρεψε στον κορφο του (καφανταρης,παπαναστασιου κλπ) εγιναν δυνατοτερα απο αυτον και τον εδιωξαν. Αξιζει εδω να προσθεσουμε οτι ο παπαναστασιου ηθελε χωρις δημοψήφισμα να διωξει τον βασιλεα,μονο με τις ψηφους της βουλης ,(ευκολη δουλεια, Γιαννης κερναει Γιαννης πινει τι τον θελεις τον λαο να μπλεκει στα ποδια σου;)...δημοκρατες γιαλαντζί! Οι εκλογες του Δεκ 1923 που ανεδειξαν την βουλη δεν αντιπροσωπευαν την θελεηση του λαου διοτι το Λαικο κομμα απειχε των εκλογων. Τα μέσα ψηφοφορίας (σφαιρίδιο και χειρόγραφα ψηφοδέλτια) και η ύπαρξη κοινών συνδυασμών αποκλείουν τον υπολογισμό της εκλογικής δύναμης σε ψήφους ή ποσοστά των διαφορών, βενιζελογενών κυρίως, πολιτικών μορφωμάτων που συμμετείχαν.
Τωρα το δημοψηφισμα του 1924 ηταν περα για περα νοθο. Σε Αθήνα και Πειραιά καταβλήθηκε προσπάθεια από το στρατό και την κυβέρνηση να ενισχυθεί ακόμα πιο πολύ η διαφορά υπέρ της Δημοκρατίας. Ο Γάλλος πρέσβης στην Αθήνα αναφέρει πως πρόσφυγες στην Αθήνα τέθηκαν υπό περιορισμό για κάποιες ώρες και τους έδωσαν αποκλειστικά ψηφοδέλτια υπέρ της δημοκρατίας. Στη Μακεδονία και στη Θράκη η Δημοκρατία κέρδισε με διαφορά από τη Μοναρχία λόγω και των μέτρων αστυνόμευσης που έλαβαν οι τοπικές αρχές για την αποδυνάμωση της Βασιλικής προπαγάνδας(Ποιάς βασιλικης προπαγανδας; Τον βασιλια τον εδιωξαν ενα χρονο πριν ,εντουτοις ο λαος ηθελε την επαναφορα της βασιλειας!!).
Μετά την ανατροπή του Πάγκαλου από το κίνημα του Γ. Κονδύλη το Σύνταγμα (Σεπτέμβριος 1926) θα δημοσιευτεί ως ” Σύνταγμα της Ελληνικής της Δημοκρατίας του 1925″. Δεν θα εφαρμοστεί όμως στοιχειωδώς, αφού προκηρύχτηκαν εκλογές. Σύμφωνα με το διάταγμα της προκήρυξης ¨η συγκροτηθησομένη Βουλή θα έχη επί δεκαπενθήμενον από του καταρτισμού της εις σώμα αναθεωρητικά δικαιώματα, όπως κυρώση και το ψηφισθέν Σύνταγμα (του 1925), δυναμένη να επιφέρη εις αυτό οιασδήποτε τροποποιήσεις κρίνει αναγκαίας”.
Η νέα Βουλή που προήλθε από τοις εκλογές του Οκτωβρίου 1926 ψήφισε το νέο Σύνταγμα τον Ιούλιο του 1927. Οι μεταβολές δεν ήταν μεγάλες, αλλά ήταν χαρακτηριστικές των εξελίξεων που μεσολάβησαν.
Ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά εκείνου του Χάρτη ήταν ο θεσμός του αιρετού ανώτατου άρχοντα. Εκλέγονταν από τη Βουλή και τη Γερουσία για πενταετή θητεία. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας θεωρούνταν πολιτικά ανεύθυνος, δεν μετείχε της νομοθετικής εξουσίας και μπορούσε να διαλύσει τη Βουλή μόνο μετά από σύμφωνη γνώμη της Γερουσίας.
Σύμφωνα, λοιπόν, με το Σύνταγμα ο ρόλος του ΠτΔ ήταν περιορισμένος. Μια από τις διατάξεις μόνο έδινε τη δυνατότητα ν΄ ασκεί κάποια αυτόνομη πολιτική παρέμβαση. Σύμφωνα μ΄ αυτή μπορούσε να συγκαλεί «παρ΄ εαυτώ το Υπουργικόν Συμβούλιον οσάκις κρίνει αναγκαίον». Αλλά αυτή ουδέποτε λειτούργησε από μόνη της…
Ο Βενιζέλος μιλώντας σε οπαδούς του. Φλέρταρε με την ανάδειξή του στο προεδρικό αξίωμα
Παρά το γεγονός ότι υπήρχαν και άλλες αντιλήψεις, προερχόμενες κυρίως από στρατιωτικούς, που ήθελαν ένα ενισχυμένο προεδρικό θεσμό, κατά το πρότυπο των ΗΠΑ, το σύνολο του πολιτικού κόσμου τάχθηκε υπέρ της ενίσχυσης του κοινοβουλίου. Το παρελθόν από τη σύγκρουση Αυλής και Φιλελευθέρων ήταν ακόμη πολύ νωπό και οι αυξημένες αρμοδιότητες στον ανώτατο άρχοντα προκαλούσαν ανατριχίλες.
Αργότερα (1932-34), όταν οι εικόνες αυτές θα ξεθωριάζουν ο ο Ελ. Βενιζέλος θα προτείνει αναθεώρηση του Συντάγματος με τη δραστική ενίσχυση του θεσμού, με τον οποίο για ένα διάστημα φλέρταρε. Αλλά τα σχέδιά του δεν θα ευοδωθούν μετά την εκλογική του ήττα ( 1933) και την αποτυχία του βενιζελικού κινήματος (1935). Αντί για αλλαγές στο θεσμό ο αντιβενιζελισμός θα δώσει τη δική του λύση με την παλινόρθωση της βασιλείας (1935). Η ανικανοτητα του πολιτικου κοσμου θα φερει τελικα την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας της 4ης Αυγούστου (1936).
Ο Κουντουριώτης δοκιμάστηκε οριακά σε μια περίπτωση κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης της θητείας του. Όταν διευκόλυνε τον Πάγκαλο, με την οκτάμηνη καθυστέρησή του να παραιτηθεί από το αξίωμα (Μάρτιος 1926). Αλλά και όταν παραιτούμενος, τότε, πάλι διευκόλυνε τον δικτάτορα, καθώς του έδωσε τη δυνατότητα να βγει από την απομόνωση στην οποία είχε περιέλθει, προκηρύσσοντας δημοψήφισμα.
Ο Πάγκαλος, αποκλείοντας από υποψηφίους για την Προεδρία της Δημοκρατίας όσους ήταν μεγαλύτεροι των 65 ετών, ανακήρυξε ουσιαστικά τον εαυτό του μοναδικό υποψήφιο, «νίκησε» με το 93% και αναβαπτίστηκε, με τον τρόπο του, στη λαϊκή κολυμπήθρα.
(Οταν ο κουντουριωτης βοηθησε τον δικτατορα Παγκαλο να σωθει ηταν καλο πραγμα! Οταν ο βασιλιας Κωνσταντινος Β΄ορκισε τους χουντικους ηταν κακο! Το ιδιο πραγμα εκαναν ο κουντουριωτης και ο Κωνσταντινος Β΄,του κουντουριωτη δεν το βλεπουμε του βασιλια το λεμε και το ξαναλεμε σαν καραμελα το πιπιλιζουμε, φτανει πια με την υποκρισια!)
Πέντε μήνες μετά την παραίτησή του ο Κουντουριώτης, όταν ανατράπηκε ο Πάγκαλος, κλήθηκε από τον αρχηγό του κινήματος Κονδύλη ν΄ αναλάβει ξανά καθήκοντα. Αλλά και σ΄ αυτή τη δεύτερη φάση της πρώτης θητείας του, παρά το γεγονός ότι κινήθηκε με σύνεση εν μέσω της πολιτικής αστάθειας, δεν απέφυγε τ΄ αντισυνταγματικά ολισθήματα.
Με την επάνοδο του Ελ. Βενιζέλου στην πολιτική σκηνή (1928) συμφώνησε στη μεθόδευση πρόωρων εκλογών και την αλλαγή του εκλογικού συστήματος με αναγκαστικό νόμο (βλεπεις ο κουντουριωτης ο ηρωας ! Εγραφε στα παλια του υποδηματα την θελεηση του λαου,αναγκαστικους νομους δεν βγαζουν οι δημοκρατες βγαζουν οι δικτατορες!!).Με βαση αυτον τον νομο πριμοδοτηθηκε το κομμα των φιλελευθερων με ποσοστο 46,9% πηρε 178 εδρες και οι λαικοι με ποσοστο 23 % πηραν μονο 17 εδρες, ωραια δημοκρατια! Ο μητσοτακης απο κατι τετοια παιρνει ιδεες!
Έτσι, μετά τις εκλογές και τον ''θρίαμβο'' του Βενιζέλου δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για την ανάδειξη του Κουντουριώτη σε συνταγματικό και τυπικά πλέον Πρόεδρο . Ο ναύαρχος αρνήθηκε καταρχήν, επικαλούμενος λόγους υγείας και ηλικίας . Τελικά, δέχτηκε αλλά παραιτήθηκε, μετά από οχτώ μήνες (Δεκέμβριος 1929), σκορπώντας την απογοήτευση στους βενιζελικούς. Έβλεπαν το ένδοξο γέρο-ναύαρχο, που προτίμησε να κατοικεί στο σπίτι του κι όχι στ΄ ανάκτορα (ονομάστηκαν προεδρικό μέγαρο), να παραιτείται λόγω ηλικίας και να τον διαδέχεται ένας συνομήλικός του. Οι «κακές γλώσσες» έλεγαν πως έφυγε επειδή διαφώνησε με την αμυντική πολιτική Βενιζέλου(Ανοιγματα στους τουρκους κλπ). Ο 75χρονος Αλέξανδρος Ζαΐμης έπαιρνε την προεδρική σκυτάλη και θα την κρατούσε για πέντε χρόνια, μέχρι να στραγγαλιστεί η Β΄ Ελληνική ''Δημοκρατία''. Ο βενιζελος τοτε ηταν που παρεδωσε στους Ροτσιλντ την εκδοση του εθνικου ελληνικου νομισματος,ο μονος πολιτικος που αντεδρασε τοτε ηταν ο Τσαλδαρης του Λαικου κομματος!
ΟΙ ΔΥΟ ΠΡΩΤΑΓΩΝΙΣΤΕΣ ΚΑΙ Ο ΔΙΚΤΑΤΟΡΑΣ
Ο Π. Κουντουριώτης από το σπίτι του προς το προεδρικό γραφείο
Παύλος Κουντουριώτης
O ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης (1855-1935) πριν αναλάβει καθήκοντα Προέδρου είχε διατελέσει δυο φορές αντιβασιλιάς. Την πρώτη κατά το δίμηνο Οκτωβρίου –Νοεμβρίου 1920, καλύπτοντας το χρονικό κενό μεταξύ του θανάτου του βασιλιά Αλεξάνδρου Α΄ και της ήττας της βενιζελικής παράταξης. Τη δεύτερη μετά την εκδίωξη του Γεωργίου Β΄ (Δεκέμβριος 1923) ως την ανακήρυξη της Αβασίλευτης Δημοκρατίας (Μάρτιος 1924). Τότε ορίστηκε από την Εθνοσυνέλευση προσωρινός Πρόεδρος της Δημοκρατίας Επί δικτατορίας του Θ. Πάγκαλου εξαναγκάστηκε να παραιτηθεί (Μάρτιος 1926) και επανήλθε στη θέση του προσωρινού Πρόεδρου μετά την αποκατάσταση των κοινοβουλευτικών θεσμών (Αύγουστος 1926). Τακτικός Πρόεδρος της δημοκρατίας εκλέχτηκε το 1929 (3 Ιουνίου). Διατήρησε το αξίωμα για λίγους μήνες και παραιτήθηκε.
Απο το 1923 μεχρι το 1929 ηταν προσωρινος προεδρος απο εκει βγηκε το ουδεν μονιμοτερον του προσωρινου!
Η κυρίαρχη ιστορική εκτίμηση για τη θητεία του στο προεδρικό αξίωμα, με δεδομένες τις περιορισμένες αρμοδιότητές του, του καταλογίζει ότι δεν κατάφερε να προσδώσει κύρος στο θεσμό. Επιπλέον, ότι συνήργησε και ανέχτηκε την υπονόμευση της τότε συνταγματικής τάξης. Ακόμη η Αριστερά της εποχής του, πέραν του αντιβενιζελισμού, και φυσικά το ΚΚΕ του προσάπτουν ότι ήταν όργανο του Ελ. Βενιζέλου και τον καταγγέλλουν όχι μόνο για την αλλαγή του εκλογικού νόμου (κατάργηση της απλής αναλογικής), αλλά και την έγκριση του περίφημου «Ιδιώνυμου». Παρά τις αγαθές προθέσεις του και με φόντο την εκ γενετής αμφισβήτηση του πολιτεύματος από το αντιβενιζελικό στρατόπεδο, ο Κουντουριώτης έμεινε στην ιστορία για την πολεμική κι όχι την πολιτική δράση του…
Ο Αλ. Ζαΐμης έδωσε στη σταδιοδρομία του πολλούς όρκους. Προς τη δημοκρατία δεν τον τήρησε…
Αλέξανδρος Ζαΐμης
Ο Αλέξανδρος Ζαΐμης (1855-1936) επί τρεις περίπου δεκαετίες ήταν μια από τις πιο γνωστές προσωπικότητες της ελληνικής πολιτικής ζωής. Πριν αναδειχτεί στο ύπατο αξίωμα είχε διατελέσει πολλές φορές πρωθυπουργός. Την πρώτη το 1897, τρεις την περίοδο 1915-17 και άλλες τόσες το 1926-1928. Το 1929 εκλέχτηκε αριστίνδην γερουσιαστής και την ίδια χρονιά πρόεδρος της Γερουσίας. Στις 19 Δεκεμβρίου ίδιας χρονιάς τα δυο νομοθετικά σώματα της Β Ελληνικής Δημοκρατίας (Βουλή και Γερουσία) τον εκλέξανε Πρόεδρο της Δημοκρατίας, μετά την παραίτηση του Π. Κουντουριώτη. Στην ίδια θέση θα επανεκλεγεί για δεύτερη φορά (19 Οκτωβρίου 1934) και θα παραμείνει Πρόεδρος ως την παλινόρθωση της μοναρχίας (Οκτώβριος 1935). Θα μεινει στην ιστορια ως παραδειγμα αβουλιας και ελλειψης οποιασδηποτε πρωτοβουλιας ειναι αυτος που ειπε οτι τα προβληματα πρεπει να παραμενουν για να δοκιμαζονται οι λυσεις!
Ο Θ. Πάγκαλος με τη γυναίκα του
Θεόδωρος Πάγκαλος
Ο Θεόδωρος Πάγκαλος (1878-1952), με το φωτοστέφανο που είχε περιβληθεί κατά τη μικρασιατική καταστροφή και το ρόλο που έπαιξε στη επανάσταση του 1922, έκανε τη δική του «επανάσταση». Στις 25 Ιουνίου κήρυξε δικτατορία, με τη στήριξη της λεγόμενης «Δημοκρατικής φρουράς»(τα SS του βενιζελου). Μετά από ένα τρίμηνο διέλυσε την Εθνοσυνέλευση και ανακηρύχτηκε απροσχημάτιστα δικτάτορας, έχοντας πλέον στόχο τη προεδρεία της Δημοκρατίας. Την κατέλαβε, υπό τους ήχους του συνθήματος των οπαδών του Ϋπατος, Υπατος! Μεταξύ των τραγελαφικών πράξεων του οπερατικού δικτάτορα ήταν η απονομή στον εαυτό του Μεγαλοσταύρου του Σωτήρος, ο περίφημος διωγμός της κοντής φούστας (επιτρεπόμενο ύψος 30 εκατοστά από το έδαφος), αλλά και το λαθρεμπόριο μεταξωτών υφασμάτων από την …κυρία Πρόεδρου. Ανατράπηκε λίγους μήνες μετά την αυτοανακήρυξή του, συνελήφθη, δικάστηκε, καταδικάστηκε (θ΄ αποφυλακιστεί το 1928) κι έτσι έσβησε το άστρο του. Απολογούμενος ομολόγησε αφοπλιστικά: «Υπήρξα κι εγώ μια ανωμαλία εν μέσω των τόσων άλλων…»(Παγκαλος Κονδυλης ,πλαστηρας, κλπ εκαναν πραξικοπηματα για να γλυτωσουν την θανατικη ποινη απο τους πρωην φιλους τους λογω της αδικης και εγκληματικης εκτελεσης των Εξι αθωων πολιτικων που ηταν βασιλοφρονες και το πληρωσαν με την ζωη τους).
Ο πρόεδρος της Βουλής Ρακτιβιάν ανακοινώνει την ανακήρυξη της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας
Μ΄ αφορμή την ανάδειξη του έβδομου μεταπολιτευτικού Προέδρου της ''Δημοκρατίας'' μετά τους Μ. Στασινόπουλο Κ. Τσάτσο, Κ. Καραμανλή, Χρ. Σαρτζετάκη, Κ. Στεφανόπουλο και Κ. Παπούλια, ας ρίξουμε μερικές ματιές στην (προ) ιστορία του θεσμού.
H πολιτειακη κατασταση μετα το 1974 δεν ειναι Δημοκρατια ειναι ενα συνταγματικο πραξικοπημα που εκανε ο Καραμανλης με την υποστηριξη των αμερικανων. Που ακουστηκε αυτο ,πρωτα να εγκαθισταται ο πρωθυπουργος και μετα να κανει μεθοδευσεις ωστε να μην ελθει η φυσικη κεφαλη του εθνους δηλαδη ο βασιλέας! Με ποιο δικαιωμα ο διορισμενος(απο την CIA μεσω Αβερωφ) πρωθυπουργος εφαρμοζει το Συνταγμα του 1952 πλην των αρθρων που αναφερονται στο πολιτευμα της Βασιλευομενης Δημοκρατιας;
Η ελληνική ''Δημοκρατία'' έχει γνωρίσει στο παρελθόν κι άλλες ορκωμοσίες Προέδρων. Δυο, αν εξαιρεθούν οι «πρόεδροι» διδακτορικών περιόδων (Θ. Πάγκαλος, Γ. Παπαδόπουλος, Φ. Γκιζίκης), την περίοδο του μεσοπολέμου (1924-1935).
Το Δεκέμβριο του 1923 ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ της δυναστειας του Γεωργιου του Α΄ έπαιρνε αναγκαστική «άδεια» και άνοιγε τυπικά ο δρόμος για την αλλαγή του πολιτεύματος. Η εκδιωξη του Γεωργιου Β΄ηταν παρανομη διοτι εγινε χωρις να προηγηθει δημοψήφισμα ,απλα εγινε διοτι το ηθελε ο βενιζελος και το επεβαλλε ο πλαστηρας που ηταν ο αρχηγος της δικτατοριας που εγινε το 1922 και που στοιχισε στην Ελλαδα την απωλεια της Ανατολικης Θρακης.
Στη θέση του Γεργιου Β΄ορίστηκε αντιβασιλιάς ο Παύλος Κουντουριώτης, που παίρνοντας μέρος στις δημόσιες συζητήσεις για τη μορφή του πολιτεύματος είχε υποστηρίξει: «Προς αποφυγήν τελικού ολέθρου, οφείλομεν άπαντες να συντελέσωμεν εις το να αποκατασταθή η Ελλάς εις το φυσικόν αυτής πολίτευμα, το Δημοκρατικόν, το οποίον θα φέρει την συμφυλίωσιν, διότι θα λείψουν αι Αυλαί και τα παρεπόμενά των».
Η αντίληψη αυτή, μαζί με την προγενέστερη θρυλική πολεμική δράση του και τη βενιζελική πολιτική στάση του κατά την περίοδο του διχασμού, τον κατέτασσε στο στρατόπεδο συμπαθούντων την «επανάσταση» μετά τη μικρασιατική καταστροφή. Στους «διαλλακτικούς», όμως, κι όχι στους «ακραίους».
Η κυβέρνηση Παπαναστασίου μπροστά στη Βουλή την 2η Μαρτίου 1924
Ετσι, η ανακήρυξη της Δημοκρατίας το Μάρτιο του 1924 (κυβέρνηση Αλ. Παπαναστασίου) συνοδευόταν από τη διάταξη ότι ο ναύαρχος «θέλει εξακολουθήσει να εκτελή ως μέχρι τούδε, καθήκοντα ρυθμιστού του πολιτεύματος μέχρι συντάξεως του δημοκρατικού Καταστατικού Χάρτη της Ελλάδος».
Η εφαρμογή του νέου Συντάγματος θ΄ αργούσε και ο Κουντουριώτης θα παραμείνει «προσωρινός» πέντε χρόνια , οκτώ μήνες και δεκαέξι μέρες! Περιεργη καθυστερηση ,γιατι δεν μας λενε τον λογο της αργοποριας; Με διαδικασιες ταχυτατες και παρανομες διωξανε τον Γεωργιο Β ΄και 5 χρονια εκαναν να ψηφισουν νεο Συνταγμα. Ντρεπονται να αναφερουν οτι ειχαν τοσες διχονοιες μεταξυ τους ωστε δεν μπορουσαν να παραδεχτουν καποιον απο τον συναφι τους ικανο για ''προεδρο''.
Λαϊκοί πανηγυρισμοί για την ανακήρυξη της δημοκρατίας
Το χρυσό μετάλλιο αυτό ήταν το πρώτο για την Ελλάδα μετά απο αυτό του Κώστα Τσικλητήρα το 1912
Ένα σπάνιο εύρημα ήρθε στο φως κατά την αποκατάσταση του πρώην βασιλικού κτήματος στο Τατόι. Ανάμεσα στα προσωπικά αντικείμενα της οικογένειας βρέθηκε το χρυσό μετάλλιο που είχε κερδίσει ο τότε διάδοχος Κωνσταντίνος στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Ρώμης το 1960.
Το μετάλλιο θεωρούνταν χαμένο για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 είχε χαρακτηριστεί ως κλεμμένο και η τύχη του αγνοούνταν, μέχρι που εντοπίστηκε και πλέον ανήκει στις Συλλογές του Τατοΐου. Ωστόσο, δεν πρόκειται να εκτεθεί στο κοινό, σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού.
Στην ενημέρωση του ΥΠΠΟ αναφέρεται ότι τα ολυμπιακά μετάλλια της περιόδου 1928–1968 είχαν κοινό σχέδιο, έργο του Ιταλού χαράκτη Giuseppe Cassioli, το οποίο απεικόνιζε τη θεά Νίκη και έναν ολυμπιονίκη που μεταφέρεται από το πλήθος στο στάδιο.
Ειδικά για το 1960, οι δύο όψεις του μεταλλίου είχαν αντιστραφεί — ένα χαρακτηριστικό που κάνει το συγκεκριμένο κομμάτι ξεχωριστό. Στη στεφάνη του αναγράφεται η λέξη VELA (ιστιοπλοΐα), ενώ η επιγραφή «Giochi della XVII Olimpiade Roma MCMLX» παραπέμπει στους αγώνες της Ρώμης.Οι δύο όψεις του μεταλλίουΜπλε θήκη μεταλλίου Η ιστορική νίκη στη Νάπολη
Στις 7 Σεπτεμβρίου 1960, η Ελλάδα πανηγύρισε το πρώτο της χρυσό ολυμπιακό μετάλλιο μετά από σχεδόν μισό αιώνα. Ο νεαρός τότε διάδοχος Κωνσταντίνος, μαζί με τους Οδυσσέα Εσκιτζόγλου και Γιώργο Ζαΐμη, κατέκτησαν την πρώτη θέση στην κατηγορία «Ντράγκον» της ιστιοπλοΐας, με το σκάφος «Νηρεύς».
Η ελληνική ομάδα είχε προετοιμαστεί μεθοδικά και αγωνίστηκε στα νερά της Νάπολης, τα οποία –όπως έλεγαν οι ίδιοι– θύμιζαν τον Φαληρικό κόλπο, κάτι που τους βοήθησε να προσαρμοστούν στις συνθήκες. Δύο ιστιοδρομίες πριν από το τέλος είχαν ήδη εξασφαλίσει ένα μετάλλιο, αλλά στόχος τους ήταν το χρυσό.
Με σταθερή στρατηγική απέναντι στους Αργεντινούς –που θεωρούνταν φαβορί– συγκέντρωσαν 6.733 βαθμούς, έναντι 5.715 της Αργεντινής, εξασφαλίζοντας έτσι την κορυφή. Η απονομή έγινε στο λιμάνι της Σάντα Λουτσία, στη Νάπολη, παρουσία πλήθους
κόσμου.
Την επόμενη μέρα, η Αθήνα γιόρταζε. Οι δρόμοι στολίστηκαν με σημαίες και πλήθος πολιτών συγκεντρώθηκε για να υποδεχθεί τους Ολυμπιονίκες
.
Ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής συνεχάρη τον διάδοχο λέγοντας: «Εν τω προσώπω του Διαδόχου ετιμήθη το όνομα της Ελλάδος».
Στις 12 Σεπτεμβρίου, το αεροσκάφος που μετέφερε τους νικητές και τη βασιλική οικογένεια προσγειώθηκε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού.
Ο Κωνσταντίνος, συγκινημένος, ευχαρίστησε τον πατέρα του, βασιλιά Παύλο, το πλήρωμά του και τον ελληνικό λαό για τη στήριξη.
Μαζί με τους συναθλητές του, και την (τότε) πριγκίπισσα Σοφία (η οποία επίσης είχε εργαστεί σκληρά για την επιτυχία του αδερφού της) κατέθεσε δάφνινο στεφάνι στο Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη στο Σύνταγμα.
Το φθινόπωρο του ίδιου έτους, η Σοφία ταξίδεψε στο Βερολίνο προκειμένου να συζητήσει με την οικογένειά της την επιθυμία της και το χρέος της ως μελλοντική βασίλισσα των Ελλήνων να μεταστραφεί από τον Προτεσταντικό στον Ορθόδοξο Χριστιανισμό. Ο αυτοκράτορας της Γερμανίας και αδερφός της, Γουλιέλμος Β΄, είχε σφοδρές αντιρρήσεις αλλά έχοντας τη συγκατάθεση της μητέρας της και της γιαγιάς της, βασίλισσας Βικτωρίας, αποφάσισε να κατηχηθεί και να ασπαστεί το ορθόδοξο δόγμα. Ο αρχιεπίσκοπος Αθηνών Γερμανός Β΄ ανέλαβε να την κατηχήσει. [6]
Το Μεγάλο Σάββατο 20 Απριλίου/ 2 Μαΐου 1891 έγινε η επίσημη τελετή της βάπτισής της, την οποία η εφημερίδα «Το Άστυ» σχολίασε ως εξής:
Στο ρεπορτάζ της η εφημερίδα αναφέρει ότι η τελετή έλαβε χώρα στις 8 το πρωί, πριν την ακολουθία του Μεγάλου Σαββάτου, στην εκκλησία των Ανακτόρων. Παρόντες ήταν η βασιλική οικογένεια, ο πρωθυπουργός Θεόδωρος Δηλιγιάννης και μερικοί ιεράρχες, ενώ τη βάπτιση δια χρίσματος τέλεσε ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Γερμανός. Η τελετή έγινε κατά το τυπικό του Συμεώνος Τραπεζουντίου. Ακολούθησε η θεία λειτουργία και στο τέλος της η Σοφία κοινώνησε τα άχραντα μυστήρια για πρώτη φορά. [7]
Η Ηγεμονίδα Σοφία το 1902.
Κοινωφελές έργο
Το 1896 αναλαμβάνει την πρωτοβουλία για την ίδρυση και λειτουργία ενός νοσοκομείου για παιδιά. Ήρθε σε επαφή με το ηγουμενοσυμβούλιο της Ιεράς Μονής Πετράκη η οποία διέθετε ένα μεγάλο και κατάλληλο χώρο στο Γουδί και κατάφερε να της παραχωρηθεί δωρεάν το οικόπεδο έκτασης 50 στρεμμάτων. Στις 26 Αυγούστου του 1896 εκδόθηκε το σχετικό βασιλικό διάταγμα και στις 9 Σεπτεμβρίου ο πληρεξούσιος της Σοφίας, συνταγματάρχηςΚωνσταντίνος Σαπουντζάκης και το Ηγουμενοσυμβούλιο της Μονής, υπέγραψαν το συμβόλαιο δωρεάν παραχώρησης του χώρου, στο οποίο αναφέρετο ότι «παρεχωρεῖτο εἱς τήν Α.Β.Υ. τήν Ηγεμονίδα Σοφίαν διά δωρεᾶς τελείας καί ἀμετακλήτου μεταξύ ζώντων».[8] Τα χρήματα για την ανέγερση του νοσοκομείου συγκεντρώθηκαν με πανελλήνιο έρανο στον οποίο συμμετείχαν εκτός από τα μέλη της βασιλικής οικογένειας, όλοι οι εύποροι Αθηναίοι και κυρίως ο Ανδρέας Συγγρός, με την δωρεά του οποίου ανεγέρθηκε το πρώτο περίπτερο. [9] Οι πρώτοι στόχοι της Σοφίας ήταν το νοσοκομείο «Ν' ἀποδίδη τήν ὑγείαν στά ἄρρωστα Ἑλληνόπουλα καί νά μορφώνῃ Ἑλληνίδας Νοσοκόμους, ἁξίας τοῦ ὑψηλοῦ προορισμοῦ των». Για το δεύτερο αυτό σκοπό, τρεις νοσοκόμες, επιλεγμένες από την Πριγκίπισσα, στάλθηκαν με δικά της έξοδα στην Αγγλία, προκειμένου να σπουδάσουν τη νοσηλευτική ενώ φρόντισε να φθάσει και να διδάξει σε αυτό η Κλεονίκη Κλωνάρη, απόφοιτος της νοσηλευτικής σχολής της Μασσαχουσέττης.[10]
Η τελετή του θεμέλιου λίθου έλαβε χώρα την Τετάρτη 16 Οκτωβρίου 1896, στις 9 Ιανουαρίου 1900 κυρώθηκε το καταστατικό (γραμμένο από την ίδια την Πριγκίπισσα) Νοσοκομείου των Παίδων «Η Αγία Σοφία», όπως ονομάστηκε. Σύμφωνα με το καταστατικό, τη γενική διοίκηση αναλάμβανε αυτοπροσώπως η Σοφία, η οποία εξέλεγε και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Από αυτήν επίσης επιλέγονταν και διορίζονταν το ανώτερο προσωπικό του Ιδρύματος.[11]
Τον Δεκέμβριο του 1897 τιμήθηκε από την βασίλισσα Βικτωρία με το παράσημο του Βασιλικού Ερυθρού Σταυρού για την προσφορά της στη νοσηλεία των τραυματιών του ελληνοτουρκικού πολέμου.
Κατά τη διάρκεια του Ελληνοτουρκικού Πολέμου του 1897 η Σοφία ασχολήθηκε ενεργά με την περίθαλψη και τη νοσηλεία των στρατιωτών, στο τμήμα της σχολής Ευελπίδων που είχε μετατραπεί σε νοσοκομείο βαρέως τραυματισμένων.[12] Επίσης είχε θέσει υπό την προστασίας της, το «Οικονομικό Συσσίτιο» την πρώτη οργανωμένη προσπάθεια αρωγής των απόρων. Το «Οικονομικό Συσσίτιο» που λειτουργούσε από τον Δεκέμβριο του 1896, προσφέροντας καθημερινή τροφή στους φτωχούς, κατά τη διάρκεια του πολέμου ανέλαβε και τη σίτιση των άπορων στρατιωτών που εξαιτίας του πολέμου έμεναν προσωρινά στην Αθήνα. Το 1897 είχε συνολικά παρασκευάσει και διανείμει 2.690.000 μερίδες φαγητού. [13]
Έντονη δραστηριότητα επέδειξε και στο θέμα της δενδροφύτευσης της Πρωτεύουσας. Επίτιμη πρόεδρος της «Φιλοδασικής Εταιρείας», συμμετείχε συχνά, σαν παράδειγμα προς μίμηση σε πρωτοβουλίες δενδροφύτευσης, με πρώτη αυτή που έγινε τον Νοέμβριο του 1901 για την αναδάσωση του λόφου του Φιλοπάππου. Υποστήριξε επίσης όλες τις δενδροφυτεύσεις της περιόδου-Αρδηττός, πρόποδες του Λυκαβηττού, δημιουργία Άλσους Ζαππείου, όπως και Παγκρατίου και Καισαριανής.
Κίνημα στο Γουδί
Η κυβέρνηση Θεοτόκη, ξεκινώντας μια προσπάθεια αναδιοργάνωσης του στρατεύματος, αναθέτει, τη γενική διοίκηση του Στρατού στο διάδοχο Κωνσταντίνο. Η διοίκηση του Κωνσταντίνου και η ανάθεση των ανώτατων αξιωμάτων στους Πρίγκιπες, προκάλεσε έντονη δυσαρέσκεια, καθώς κατηγορούνταν για νεποτισμό, ευνοιοκρατία, και κακή διαχείριση. Όλα αυτά, έκαναν την μυστική στρατιωτική οργάνωση, Στρατιωτικό Σύνδεσμο να πραγματοποιήσει στις 15 Αυγούστου 1909 στρατιωτικό πραξικόπημα, που έμεινε γνωστό ως Κίνημα στο Γουδί.[14]
Σαν αποτέλεσμα του Κινήματος, όλοι οι πρίγκιπες αλλά και ο Διάδοχος παραιτήθηκαν από τις θέσεις τους (προκειμένου να μη φέρουν σε δύσκολη θέση τον Βασιλιά, και διακινδυνεύσουν ακόμα και τον Θρόνο του) και έφυγαν στο εξωτερικό. Η Σοφία, και τα παιδιά τους –η οικογένεια είχε αυξηθεί κατά δυο μέλη: Την 1η/14 Δεκεμβρίου γεννήθηκε ο Παύλος (κατοπινός βασιλιάς των Ελλήνων) ενώ την 31η Ιανουαρίου/14η Φεβρουαρίου 1904 γεννήθηκε η Ειρήνη (κατοπινή Βασίλισσα της Κροατίας)-, αναχώρησαν από την Αθήνα για το Κάστρο του Κρόνμπεργκ στην Έσση, φιλοξενούμενη της αδερφής της, Μαργαρίτας, με το ξέσπασμα του Κινήματος, και λίγες μέρες αργότερα τους ακολούθησε και ο Διάδοχος.
Μετά το Κρόνμπεργκ εγκαταστάθηκαν στο Βερολίνο, όπου η Σοφία είχε την ευκαιρία να συμφιλιωθεί με τον αδερφό της Γουλιέλμο (με τον οποίο είχαν διαταραχτεί οι σχέσεις τους λόγω της μεταστροφής της Σοφίας στην Ορθοδοξία)3, ενώ ο Διάδοχος ανέλαβε τη διοίκηση ενός πρωσικού τμήματος στρατού και συνέχισε την στρατιωτική του εκπαίδευση δίπλα στον μοιραίο για τον Ελληνοτουρκικό πόλεμο του 1897 στρατάρχη Κόλμαρ Φράιχερ φον ντερ Γκολτς.[15]
Παναγιώτης Κιμουρτζής- Άννα Μανδυλαρά: «Φιλέορτο Βασίλειο» Δημόσιες εορτές και εθνικές επέτειοι κατά την οθωνική περίοδο, Εκδ.Gutenberg 2023
Πώς εορτάζουν οι Έλληνες στου Όθωνα τα χρόνια; Αυτό είναι το θέμα του βιβλίου με τον τίτλο Φιλέορτο Βασίλειο, και διευκρινιστικό υπότιτλο «Δημόσιες εορτές και εθνικές επέτειοι κατά την οθωνική περίοδο». Στην ουσία, πρόκειται για ένα πρωτόκολλο και γεννιέται μια ιδεολογία, γεμάτη από συμβολισμούς που «εξευρωπαΐζει» τους απαίδευτους φουστανελοφόρους Έλληνες.
Ωραιότατο εξώφυλλο, Προλεγόμενα, Εισαγωγή, δύο μεγάλα Μέρη, Επιλεγόμενα, τέσσερα Παραρτήματα, Φωτογραφικό υλικό, Πηγές, βιβλιογραφία –Αρθρογραφία και Ευρετήριο είναι οι επιμέρους τίτλοι αυτού του βιβλίου.
Οι δύο συγγραφείς είναι ο Παναγιώτης Κιμουρτζής, Καθηγητής Νεότερης Ιστορίας και Ιστορίας της Εκπαίδευσης στην Εκπαιδευτική Πολιτική, στο Πανεπιστήμιο του Αιγαίου και η Άννα Μανδυλαρά, Μόνιμη Επίκουρη Καθηγήτρια Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Και οι δύο, μεταξύ άλλων, έχουν ποικίλες δραστηριότητες, οι οποίες πηγάζουν από τους τίτλους τους, όπως συνεργασίες με άλλα πανεπιστήμια, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, συγγραφές και συμμετοχές σε συνέδρια.
Η συγγραφή ενός βιβλίου από δύο επιστήμονες φαίνεται μάλλον δύσκολο εγχείρημα, όπως οι ίδιοι λένε, αλλά και καθόλου ακατόρθωτο, όπως φαίνεται από το αποτέλεσμα. Επομένως έχουμε στα χέρια μας ένα πόνημα À quatre mains, με τέσσερα χέρια δηλαδή, σαν να έπαιζαν στο πιάνο «το ίδιο μουσικό κομμάτι». Το βιβλίο αφιερώνουν στον αγαπημένο τους δάσκαλο Γιώργο Δερτιλή.
Στην πρωτεύουσα της Ελλάδας, την Αθήνα, και προηγουμένως το Ναύπλιο, αλλά και όλες τις πόλεις και κωμοπόλεις την ημέρα της εορτής, εθνικής, θρησκευτικής ή άλλης, θα ξυπνούσαν τον λαό είκοσι ένας κανονιοβολισμοί που έπεφταν από το πολυβολείο του Λυκαβηττού. Στρατιωτικές μπάντες στους δρόμους, εωθινά άσματα και άλλα της εορτής συμπαρομαρτούντα θα καλούσαν τον λαό στο ναό της Αγίας Ειρήνης, όπου θα συναντούσαν όλη την ελίτ της χώρας∙ τους βασιλείς Όθωνα και Αμαλία, τους πολιτικούς, στρατιωτικούς και θρησκευτικούς άρχοντες. Μετά το πέρας της δοξολογίας θα έπιναν τον καφέ τους στο καφενείο «Η Ωραία Ελλάς», στη γωνία Αιόλου και Ερμού, θα μάθαιναν τα νέα της Ελλάδας και του εξωτερικού, θα διασκέδαζαν πίνοντας και χορεύοντας με νταούλα και ζουρνάδες στους δρόμους και στις πλατείες. Οι βασιλείς θα δεξιώνονταν τους επίσημους επισκέπτες της Αθήνας και θα χόρευαν μια «πολωνέζα» με τη ζωηρή βασίλισσα. Αυτά επί Όθωνος, αλλά και πριν από τον Όθωνα οι Έλληνες είχαν αρκετούς αγίους για να βρίσκουν την ευκαιρία να διασκεδάζουν (επειδή ισχύει πάντα το βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόκευτος). Πέραν αυτών, αφορμή για διασκέδαση έδινε και η επίσκεψη επιφανών. Για παράδειγμα, η άφιξη του Υψηλάντη στο Βουκουρέστι, 22 Μαρτίου /3 Απριλίου 1821 εορτάστηκε με επαναστατικό οίστρο και λιτανεία. Τον Όθωνα, όταν έφτασε στην Ελλάδα με τους 3.500 Βαυαρούς τον υποδέχτηκαν οι στόλοι των τριών Προστάτιδων Δυνάμεων (να θυμίσουμε πως όταν κατέφθασε ο Καποδίστριας είχε γίνει Βαϊφόρος∙ ο συμβολισμός είναι μέγας∙ σαν τον Χριστό τον υποδέχτηκαν με βάγια και στο τέλος τον δολοφόνησαν).
Οι εορτές, γράφουν οι συγγραφείς, έχουν σκοπό να συνδέσουν το ποικιλόμορφο πλήθος με το ελληνικό παρελθόν, αλλά και να καθρεφτίζουν τους στόχους του νέου κράτους με τον Βασιλιά στο κέντρο∙ οι ευκαιρίες είναι πολλές: η άφιξη του Όθωνα, η πρώτη προκήρυξη, η ηλικίωση, ο γάμος του, τα εγκαίνια του οθωνικού πανεπιστημίου, η ορκωμοσία επί του Συντάγματος, η 25ετηρίδα του Όθωνος, η 25η Μαρτίου (από το 1838), η 3η Σεπτεμβρίου (από το 1844), η ονομαστική εορτή των βασιλέων, το νέος έτος… Γενικά, υπάρχει μία τάση όλες αυτές οι επέτειοι να ενσωματωθούν στην ελληνική παράδοση –μια «επινοημένη παράδοση»- που συμπεριλαμβάνει τους βασιλείς και φέρνει ομοιογένεια στο ετερόκλητο βασίλειο, στο οποίο παρατηρείται ένα βαθύ «πολιτιστικό ρήγμα», το οποίο δεν περιορίζεται στο ντύσιμο οπλαρχηγών ή και στο «φράγκικο» των ξένων, αλλά και σε ό,τι αφορά τα πολιτιστικά και οικονομικά προγράμματα, τις κοινωνικές θεσμοθετήσεις, το φορολογικό σύστημα, την αντιμετώπιση των ηρώων του ’21, και πολλά άλλα, τα οποία ένας ιστορικός οφείλει να μελετά γιατί άλλα συμπεράσματα συνάγει από τις διαθέσεις κατά την άφιξη του Όθωνα π.χ. και άλλα από τις ανάλογες που οδήγησαν στην έξωσή του. Συμπερασματικά: «όλες οι ιεροτελεστίες είναι επαναλαμβανόμενες και η επανάληψη υπονοεί αυτομάτως, συνέχεια με το παρελθόν».
Κατά τον Freud πρόκειται για μια «τυφλή προσπάθεια να χαλιναγωγηθεί ο κλονισμός που προκάλεσε τη διαταραχή… χωρίς ωστόσο να μπορεί να αποσπασθεί από το αβίωτο παρόν και τελικά να τεθεί υπό έλεγχο». Η έρευνα είναι μεγάλη σ’ αυτό το σημείο και οι δύο επιστήμονες έχουν πολλούς λαβυρίνθους να εξερευνήσουν, αλλά ας καταλήξουμε στο ότι οι οθωνικές εορτές δημιουργούν μια νέα μνήμη, όπου πολλά αποσιωπώνται, ενώ επιπλέει η ελπίδα για νέο μέλλον.
Οι συγγραφείς του βιβλίου θα διεισδύσουν στο πολύπλοκο πλέγμα των αντεγκλήσεων, ιδεολογημάτων, σκοπιμοτήτων και συμφερόντων… Οι εορτές, που είναι στην ουσία τελετουργίες, συνιστούν αυτό που ονομάζουμε πρωτόκολλο. Το πρωτόκολλο υπονοεί κάτι σημαντικό, εγγυάται τη συνέχεια και διατηρεί τη μνήμη των πολιτικών θεσμών που εκφράζονται με σύμβολα. Σύμβολο είναι η σημαία, και ανάλογα με τις εικόνες που φέρει, αποκτά περαιτέρω συμβολισμούς.
Αρχής γενομένης από το κίνημα του φιλελληνισμού, κατά τη διάρκεια της Επανάστασης, πολλοί επιφανείς ενδιαφέρθηκαν για την ελληνική κληρονομιά. Ο Βαυαρός βασιλιάς και πατέρας του Όθωνα Λουδοβίκος είχε μετατρέψει τον φιλελληνισμό σε κρατική πολιτική, μεθοδεύοντας συστηματική και την εγκαθίδρυση μιας μοναρχίας περιβεβλημένης με δραστηριότητες αρχιτεκτονικές, ζωγραφικές, πολεοδομικές, Γράμματα και Τέχνες, για όσο, τουλάχιστον, εξυπηρετούσαν τα συμφέροντά τους.
Απομνημονευματογράφος ο Αλέξανδρος Ριζος Ραγκαβής, «αυλικός ποιητής», πολιτικός, πρέσβης, γνωστός για την πίτση του στη βασιλεία περιγράφει μεν την ημέρα της αφίξεως του Όθωνα αλλά προσθέτει και το δικό του σχόλιο, στο οποίο συνδέει το σημείο της άφιξης του Όθωνα στην Τίρυνθα με την απέναντι Λερναία ακτή, όπου αποβιβάστηκε ο μυθικός Δαναός για να κομίσει στην Ελλάδα τα φώτα εξ Ανατολής. Ο Γερμανός Καρλ Μέντελσον Μπαρτόλντυ, κάνει λόγο για την ενθουσιώδη υποδοχή, την οποία σχολιάζει ο Λουδοβίκος Ρος και ο Λούντβιχ Μάουερ οι οποίοι θεωρούν την υποδοχή ως ζήτημα πρωτοκόλλου ανάμεσα σε οπλαρχηγούς και βασιλιά. Η υποδοχή έχει παρασταθεί σε πίνακες από επιφανείς ζωγράφους μεταξύ των οποίων είναι και ο Πέτερ φον Ες.
Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Προκήρυξη του Όθωνα στην οποία κεκαλυμμένα διακρίνεται η αντιπαλότητα των στρατιωτικών και πολιτικών μονάδων τις οποίες ο Βασιλιάς θα αντιμετωπίσει ως «αναρχία, διχόνοια και βδελυρό εγωισμό».
Παρατίθεται το Πρόγραμμα της τελετής Ενηλικίωσης του Όθωνα με όλες τις λεπτομέρειες, δυσκολίες που συνάντησε και αδυναμίες που είχε. Στέμμα και σπαθί είχαν παραγγελθεί σε μεγάλους οίκους χρυσοχοΐας στο Παρίσι. Τα εμβλήματα του Βασιλείου της Βαυαρίας όμως δεν χρησιμοποιήθηκαν και συν τω χρόνω επεκράτησε η πολύπτυχη φουστανέλα, έτσι ο Όθωνας από Γερμανός έφιππος έγινε φουστανελοφόρος, διότι η «ελληνοπρέπεια» τον κατέτασσε στους άμεσους απογόνους των Ελλήνων και ισχυροποιούσε τον μυθικό δεσμό της βαυαρικής μοναρχίας με το ελληνικό έθνος.
Στις 3 Μαΐου 1837 ο Όθων εγκαινίασε το Οθώνειον Πανεπιστήμιο, κατά τα πρότυπα των γερμανικών Πανεπιστημίων. Η 3η Μαΐου όμως είναι και ημέρα των γενεθλίων του, οπότε η 3η Μαΐου συνέδεσε τη μοναρχία με την παιδεία. Ενδιαφέρουσα και ιδεολογικά φορτισμένη ήταν η ομιλία του Πρύτανη Κ.Δ.Σχινά, σπουδασμένου στην Γερμανία και οπαδού της μοναρχίας.
Τα γενέθλια του Όθωνα συνεορτάζονται με τα γενέθλια τους πανεπιστημίου, τα γενέθλια όμως της Ελλάδας εορτάζονται στις 25 Μαρτίου. Και επειδή ένα έθνος δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς εθνική υποδομή, ο αγώνας των Ελλήνων προβάλλεται, οι αγωνιστές και οι διάδοχοί τους καλούνται στα ανάκτορα και σε άλλες εκδηλώσεις, ο Όθωνας ενισχύει χήρες και ορφανά, προσπαθεί όσο μπορεί να τους αποζημιώσει όλους, και δεν υπάρχει κάποιος, Έλληνας η Φιλέλληνας και ξένος που να μην ζητά κάποια χάρη ή αποζημίωση για την δράση του στον Αγώνα. Ο Όθωνας ζητά από τον φον Ες να φιλοτεχνήσει πορτρέτα των Αγωνιστών και να στολίσει με αυτά τις στοές του βασιλικού κήπου και να φαίνεται ότι η επιλογή του για τον θρόνο είναι απόφαση του λαού.
Φροντίζει να περιστοιχίζεται από ήρωες ή γόνους ηρώων, όπως Κ. Μπότσαρης, γιος του Μάρκου και το 1835 μεταφέρει τα οστά του στρατάρχη Γεωργίου Καραϊσκάκη στο προς τιμήν του μνημείο στο Φάληρο.
Επειδή στην αρχαία Ελλάδα τέσσερις μεγάλες εορτές ένωναν τους Έλληνες -τα Πύθια, τα Ίσθμια, τα Νέμεα και οι Ολυμπιακοί αγώνες- τέσσερις έπρεπε να είναι οι εθνικές επέτειοι του νέου κράτους: οι αγώνες της Τριπολιτσάς, της Ύδρας, της Αθήνας και του Μεσολογγίου.
Ο Παναγιώτης Σούτσος, σε κλίμα άκρατης αρχαιολατρίας, απορρίπτει θρησκεία και Θεό και στη θέση του βάζει το Υπέρτατον Ον, το οποίο δανείζεται από την ανεξιθρησκία της Γαλλικής Επανάστασης, ο Όθωνας όμως θέλει να έρθει κοντά στον λαό και τις συνήθειές του. Έτσι, καθιέρωσε, με βασιλικό διάταγμα, την 25η Μαρτίου για την διπλή εορτή του Ευαγγελισμού και της έναρξης της επανάστασης, μια χειρονομία προς τον θρησκευόμενο λαό. Από την άλλη η αυτονομία της Εκκλησίας από το Πατριαρχείο το 1850 ήταν μια υπόμνηση του ρόλου που έπαιξε ο κλήρος κατά την Επανάσταση. Η Επέτειος της 25ης Μαρτίου του 1838 έγινε με μεγάλη προβολή και επισημότητα, κανονιοβολισμούς και φωταψίες, χορούς και ευθυμία, όπου γυναίκες και παιδιά ξέφυγαν από τον δημόσιο αποκλεισμό τους και εμφανίστηκαν ανάμεσα στον ανδροκρατούμενο χορό. Στα αποσπάσματα από τα σχόλια των εφημερίδων θα δούμε τον έπαινο για τις γυναίκες που μπήκαν στον χορό σαν αρχαίες Σπαρτιάτισσες και τη μητέρα Λέκκα που έχασε τρεις γιους στη Μάχη των Αθηνών, να σπεύδει να χορέψει κάτω από την Σημαία με την άκρη της οποίας σκούπιζε τα δάκρυά της, γεγονός που συγκίνησε τους βασιλείς.
Στην Ολυμπία οργανώθηκαν αθλητικοί αγώνες, πράγμα που αγνοούσε ο Βασιλιάς και δυσαρεστήθηκε διότι η εθνική επέτειος δεν ήταν «ένα “αθώο ιδεώδες” που μπορούσε να χρησιμοποιήσει κανείς κατά βούληση». Στην επέτειο παρευρέθηκαν αντιπρέσβεις, ανώτατοι στρατιωτικοί και άλλοι επίσημοι, με εμφανή την απουσία των πρέσβεων της Ρωσίας, Αυστρίας, Βαυαρίας, πράγμα που σχολιάστηκε. Ο Λουδοβίκος της Βαυαρίας δυσαρεστήθηκε που ο Όθωνας παρεχώρησε εθνική εορτή στους Έλληνες για την Επανάστασή τους, φοβούμενος την περαιτέρω απαίτησή τους για παραχώρηση Συντάγματος. Από αντιπολιτευόμενη εφημερίδα σχολιάστηκαν δυσμενώς τα «μπαβαρέζικα βάλσια» εκεί που έπρεπε να ακούγεται ελληνική μουσική. Ακόμα και η μέρα ήταν βροχερή όπως το 1821, είπαν.
Η άλλη μεγάλη επέτειος, μετά την 25η Μαρτίου, είναι η επέτειος της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, η οποία ξεκίνησε από τους στρατιωτικούς. Λαός και στρατός με μπάντα και φωνές έφτασαν στα ανάκτορα και απαίτησαν Σύνταγμα το οποίο υποχρεώθηκε ο βασιλιάς να παραχωρήσει. Οι επαναστάτες, αντάρτες, αποστάτες, στασιαστές, είναι οι ίδιοι ανάλογα από την οπτική του κρίνοντος.
Βεβαίως μεγάλο είναι το θέμα του τι είναι οι εθνικές εορτές από όπου προκύπτει ότι «η 25η Μαρτίου και ο εορτασμός της καθιερώνεται ως ο κατεξοχήν φορέας των εθνικών εορτών» διότι «συμβολίζει τα ιερά και τα όσια του κρατικού εθνικισμού του νεαρού βασιλείου» και στο εξής οι εθνικές εορτές θα είναι οι φορείς εθνικών ιδεολογημάτων, γι’ αυτό και όλα έπρεπε να γίνουν αυστηρά, σύμφωνα με τον νόμο, αλλιώς μπορούσε κανείς να κατηγορηθεί για εθνική μειοδοσία. Ο εορτασμός στα Επτάνησα έλαβε τον συμβολισμό της Ένωσης με την Ελλάδα. Σε κάθε πόλη αναφύονται διαφορετικά προβλήματα και προστριβές με πολιτικές προεκτάσεις πάντα. Οι μεγάλες δυνάμεις δεν συμπαθούν την Ελλάδα, ιδίως μετά τον Κριμαϊκό Πόλεμο, γι’ αυτό τα πλοία τους δεν απέτισαν τιμή με κανονιοβολισμούς στη εθνική μας επέτειο, ενώ δυο χρόνια αργότερα απέκλεισαν το λιμάνι του Πειραιά. Τέλος, επανήλθε η «κανονικότητα».
Η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου έδωσε αφορμή να γραφούν πολλά ποιητικά και θεατρικά έργα, να γίνουν πίνακες και λιθογραφίες και έτσι να μεγαλυνθεί ο μύθος της. ΄
Εν ολίγοις, είναι πολλά τα παιχνίδια και της πολιτικής και της διπλωματίας τα οποία καταγράφονται, σχολιάζονται και ερμηνεύονται, όπως πολλά είναι και τα θέματα που απασχολούν τους δύο συγγραφείς.
Ο Παναγιώτης Κιμουρτζής και η Άννα Μανδυλαρά, με μια αφήγηση συναρπαστική, μας δίνουν την ιστορία της πολύπαθης Ελλάδας, μέσα από τις πηγές, τα επίσημα έγγραφα, αλλά και μέσα από τα δημοσιεύματα στις εφημερίδες, καθώς και από την πολύ ενδιαφέρουσα αλληλογραφία της Αμαλίας, από την οποία προκύπτουν ευχάριστα συναισθήματα και αγάπη για τον απλό λαό και τις λαϊκές γιορτές του, αλλά χαρακτηρίζει «καρκίνο» του φραγκοφορεμένους που σπούδασαν στη Γερμανία και ξεσηκώνουν τους στρατιωτικούς εναντίον του Βασιλιά.
Τέλος, το βιβλίο διαβάζεται με βαθιά συγκίνηση όχι μόνο από ειδικούς επιστήμονες αλλά και από κάθε Έλληνα που δεν έχει κόψει τις ρίζες του με τα ιστορικά θεμέλιά του και από κάθε μελετητή που θέλει να δει τις λεπτομέρειες πίσω από την επιφάνεια.
Η Σοφία γεννήθηκε στα Νέα Ανάκτορα του Πότσδαμ στις 14 Ιουνίου 1870 και ήταν το πέμπτο (επβιώσαν) παιδί και η τρίτη κόρη του Φρειδερίκου, Διαδόχου της Γερμανίας, και της Βικτωρίας, Βασιλικής Πριγκίπισσας.
Από την πλευρά του πατέρα της ήταν εγγονή του Γουλιέλμου Α΄ της Γερμανίας, ενώ από την πλευρά της μητέρας της εγγονή της Βικτωρίας του Ηνωμένου Βασιλείου.
Αδέλφια της ήταν ο Γουλιέλμος, η Καρλόττα, ο Ερρίκος, η Βικτωρία και η Μαργαρίτα, ενώ είχε και άλλα δύο αδέλφια, τον Σιγισμόνδο και το Βλαδίμηρο, που πέθαναν σε νεαρή ηλικία από σοβαρές ασθένειες.
Ήταν γνωστή στην οικογένειά της ως Σόσσυ για να ταιριάζει με το χαϊδευτικό όνομα της αδελφής της, Μαργαρίτας (Μόσσυ).
Γάμος με το διάδοχο Κωνσταντίνο
Σε ηλικία 17 ετών και κατά την διάρκεια παραμονής της στην Αγγλία με αφορμή τον εορτασμό του Χρυσού Ιωβηλαίου της βασίλισσας Βικτωρίας, θα γνωρίσει για πρώτη φορά στο Λονδίνο, τον Ιούνιο του 1887, τον 19χρονο Κωνσταντίνο, Δούκα της Σπάρτης και Διάδοχο της Ελλάδας.
Η γνωριμία τους θα συνεχιστεί και θα αναπτυχθεί στο Βερολίνο, όπου ο Κωνσταντίνος σπούδαζε στην «Πρωσική Ακαδημία Πολέμου» της πόλης. Το ειδύλλιο προχώρησε γρήγορα και παρόλο το διπλό πένθος του βασιλικού οίκου των Χοεντσόλλερν (ο παππούς της, Γουλιέλμος Α΄ της Γερμανίας, πέθανε στις 26 Μαρτίου και ο πατέρας της, Φρειδερίκος Γ΄, στις 15 Ιουνίου 1888) οι επίσημοι αρραβώνες ζευγαριού ανακοινώθηκαν από τον ίδιο τον Γεώργιο Α΄ της Ελλάδας στις 15 Οκτωβρίου 1888.
Συγκεκριμένα, κατά την έναρξη των συνεδριάσεων της Γ΄ συνόδου της ΙΑ΄ κοινοβουλευτικής περιόδου, κατά την ομιλία του στους αντιπροσώπους του Έθνους, είπε: «[...] ευτυχής λογίζομαι αγγέλων υμίν, ότι ησφαλίσθη το μέλλον της Δυναστείας και επληρώθη πόθος εθνικός δια των αρραβώνων του προσφιλούς υιού και διαδόχου Μου μετά της Α.Υ. της Ηγεμονίδος Σοφίας αδελφής του Βασιλέως της Πρωσίας και Γερμανού Αυτοκράτορος. Τον δεσμόν τούτον μετά κραταιάς και ενδόξου δυναστείας συνήψεν αυθόρμητως στοργή, επιτυχέστερον δ΄ αυτού δεν θα ηδύνατο να συναρμόση η πολιτική φρόνησις.[...]»[1]
Ο Δανός φιλέλληνας Βάλτερ Κρίστμας ανακαλούσε αργότερα το κλίμα των ημερών εκείνων διαπιστώνοντας την επίδραση που είχε αυτός ο αρραβώνας στο συλλογικό υποσυνείδητο του Έλληνα:
«Μια παλιά προφητεία ανήγγειλε την αναγέννηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας όταν η Ελλάδα θα αποκτήσει έναν Βασιλιά Κωνσταντίνο και μια Βασίλισσα με το όνομα Σοφία. Όταν λοιπόν ο επίδοξος διάδοχος του θρόνου αρραβωνιάστηκε την Πριγκίπισσα Σοφία, την κόρη του Αυτοκράτορα Φρειδερίκου, υπήρξε αγαλλίαση σε όλη τη χώρα. Οι Έλληνες είναι αρκετά προληπτικοί και παρ΄όλο που σε ηρεμότερες στιγμές ίσως αρνούνται ότι τρέφουν φιλοδοξίες μεγαλείου, κατά πως τους αποδίδεται, βαθιά μέσα στο πιο κρυφό μέρος της καρδιάς τους υπνώττει ακόμα η Μεγάλη Ιδέα. Πέρα όμως από εθνικές φιλοδοξίες και μυστικιστικούς συσχετισμούς με ονόματα της βυζαντινής ιστορίας, η Ελλάδα είχε κάθε λόγο να αγαλλιάζει με τον δεσμό που αποκτούσε η βασιλική της οικογένεια με τον Οίκο των Hohenzollern. [Γιατί] κάθε προσδοκία άμεσης υποστήριξης της εξωτερικής της πολιτικής είχε μέχρι τώρα πικρά διαψευστεί.[...]» [2]
Η πριγκίπισσα Σοφία, αφού υπογράφηκε το προικοσύμφωνο, ξεκίνησε συνοδευόμενη από τη μητέρα της και τις αδερφές της, Βικτωρία και Μαργαρίτα, για τη νέα της ζωή στην Ελλάδα.
Στις 13 Οκτωβρίου 1889, έφτασε με το πλοίο στην Κόρινθο, όπου την υποδέχτηκαν ο Βασιλιάς, ο Διάδοχος αλλά και πλήθος κόσμου. Από την Κόρινθο (διαμέσου Καλαμακίου Κορίνθου, μια που η διώρυγα του ισθμού της Κορίνθου δεν είχε ακόμα κατασκευαστεί) έφτασαν στον Πειραιά με τη βασιλική θαλαμηγό Αμφιτρίτη το απόγευμα της 13ης Οκτωβρίου. Ο ποιητής Γεώργιος Σουρής καλωσόρισε τη νύφη με τον χαρακτηριστικό του τρόπο με το ποίημα «Και ο Ρωμηός προβάλλει και την νύφη ψάλλει[α]».Ο χορός που δόθηκε το 1889 στα Ανάκτορα για τους γάμους της Σοφίας με τον Κωνσταντίνο.
Οι γάμοι τελέστηκαν στην Μητρόπολη των Αθηνών την Κυριακή 15 Οκτωβρίου 1889 και ήταν η πρώτη φορά που τελέστηκαν πριγκιπικοί γάμοι στο ελληνικό κράτος.2 Το θέαμα το παρακολούθησε όλη η Αθήνα, εμβρόντητη από την πολυτέλεια αλλά και την παρουσία τόσων ξένων προσωπικοτήτων -κυρίως εστεμμένων- και όπως ήταν φυσικό ήταν το μόνιμο θέμα των συζητήσεων αλλά και της ειδησεογραφίας για πολλές μέρες πριν και μετά.
Οι νεόνυμφοι αμέσως μετά τον γάμο τους εγκαταστάθηκαν προσωρινά και μέχρι την ανέγερση ιδιαίτερου Ανακτόρου στο (κατεδαφισμένο σήμερα) Μέγαρο του Μιλτιάδη Νεγρεπόντη, που βρισκόταν στη συμβολή των οδών Όθωνος και Αμαλίας [4]. Κυρία επί των Τιμών της πριγκίπισσας διαδόχου Σοφίας επιλέχτηκε η Ελίζα Σούτσου, η οποία όμως το 1891 λόγω του γάμου της με τον πρεσβευτή της Ισπανίας στην Αθήνα, μαρκήσιο Πρα ντε Ναντουγιές [5], εγκατέλειψε τη θέση της. Τελικά, δίπλα στη Βασίλισσα θα διοριστεί τον Αύγουστο του 1893 η ανιψιά του τότε Υπουργού Εξωτερικών Αλέξανδρου Κοντόσταυλου, Αγγελική Κοντοσταύλου, η οποία και θα παραμείνει δίπλα της για όλα τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής της.
Στις 7 Ιουλίου 1890 στις 9:12 π.μ., η Σοφία γέννησε στα θερινά Ανάκτορα του Τατοΐου το πρώτο παιδί της, τον Γεώργιο. Κοντά της βρισκόταν ήδη η μητέρα της και οι δυο αδερφές της, Βικτωρία και Μαργαρίτα, πολύτιμη συντροφιά στη δύσκολη εγκυμοσύνη που είχε. Η γέννηση χαιρετίστηκε με 101 κανονιοβολισμούς από τον Λόφο των Νυμφών(Αστεροσκοπειο).
Το φθινόπωρο του 1890 ανακοινώθηκε η απόφαση της κυβέρνησης Τρικούπη να προχωρήσει με έξοδα του Δημοσίου στην εδώ και καιρό σχεδιαζόμενη ανέγερση νέου ανακτόρου, ειδικά για τον Διάδοχο. Ο σχεδιασμός και η ανέγερση της κατοικίας ανατέθηκαν στο φημισμένο αρχιτέκτονα Ερνστ Τσίλλερ. Η οικοδόμηση ολοκληρώθηκε έξι χρόνια αργότερα, το 1897(το σημερινο προεδρικο μεγαρο).
Η μετακόμιση στην καινούργια κατοικία βρήκε την οικογένεια να έχει αυξηθεί κατά δυο μέλη, αφού στις 21 Ιουλίου 1893 γεννήθηκε ο Αλέξανδρος και στις 20 Απριλίου 1896 η Ελένη.
Η τελευταία κατοικία του βασιλιά Κωνσταντίνου είναι το βασιλικό κοιμητήριο στο Τατόι, οπου ενταφιάστηκε πλάι στους προγόνους του στον χώρο που βρίσκονται τα βασιλικά κτήματα - Ποιοι έχουν ενταφιαστεί στο Τατόι, η ιστορία του και το ιδιοκτησιακό καθεστώς του
Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 82 ετών το βράδυ της Τρίτης (10/1/23) έπειτα από πολυήμερη νοσηλεία στη μονάδα αυξημένης φροντίδας ιδιωτικού νοσοκομείου, καθώς είχε υποστεί βαρύ εγκεφαλικό. Η τελευταία κατοικία του είναι το βασιλικό κοιμητήριο στο Τατόι, καθώς ενταφιάστηκε πλάι στους προγόνους του στον χώρο των βασιλικών κτημάτων. Η κηδεία του, όπως αποφασίστηκε ,αδικαιολογητα και αυθαιρετα και χωρις σεβασμο απο τον μητσοτακη, το πρωί της Τετάρτης (11/1) εγινε γίνει ως ιδιώτη και όχι με τιμές αρχηγού κράτους.Παροτι παραβρεθηκαν 17 αρχηγοι κρατων και βασιλικων οικων δινοντας για την Ελλαδα μια πολυ ασχημη εικονα.
Κοιτάζοντας κανείς το Μαυσωλείο, ο χρόνος γυρίζει πίσω. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό νεοβυζαντινό κτίσμα με έτη κατασκευής 1936-1940 είναι ισόγειο ταφικό κτήριο τετράγωνου σχήματος με κεντρικό τρούλο. Εσωτερικά οι θόλοι και ο τρούλλος προοριζόταν να καλυφθούν με ψηφιδωτά σε χρυσό φόντο. Είναι έργο του αρχιτέκτονα Μανώλη Λαζαρίδη ο οποίος αρχικά είχε σχεδιάσει ένα πιο σύνθετο κτίσμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι όλα τα μνήματα είναι εξαιρετικά λιτά με μασίφ πεντελίσιο μάρμαρο κατά κύριο λόγο. Ιδιαίτερα περίτεχνα είναι τα μνήματα του Πρίγκιπα Νικολάου και της συζύγου του, Πριγκίπισσας Ελένης, Μεγάλης Δούκισσας της Ρωσίας.
Οπως αναφέρει η ιστοσελίδα tatoi.org, φιλοξενεί τους τάφους των Βασιλέως Κωνσταντίνου Α’, της Βασίλισσας Σοφίας και του Βασιλέως Αλέξανδρου. Οι σοροί των βασιλέων ενταφιάστηκαν την Κυριακή 22 Νοεμβρίου 1936 μετά την μεταφορά τους από τον Βασιλέα Γεώργιο από την κρύπτη της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Φλωρεντίας. Ο Αλέξανδρος μεταφέρθηκε κοντά στους γονείς του από το αρχικό του μνήμα μπροστά από το ναό της Αναστάσεως. Οπως γράφει ο ιστορικός κ. Κώστας Σταματόπουλος στο βιβλίο του το Χρονικό του Τατοΐου με την έκφραση «όστις εβασίλευσε αντί του πατρός αυτού» αποκαταστάθηκε στο μνήμα του το 1936, η συνταγματική και δυναστική τάξη που είχε διασαλευτεί το 1917 από τον διορισμό του ως βασιλέως από τον Βενιζέλο και την Entente.
Ο ναός της Αναστάσεως
Ο ναός της Αναστάσεως, στο περίβολο του οποίου βρίσκεται το κοιμητήριο κατασκευάστηκε το1899 και κρύβει και αυτός τη δική του μοναδικής ιστορία. Πρόκειται για έναν ισόγειο ναό σταυροειδής με κεντρικό τρούλο. Είναι κτίριο από περιμετρικές φέρουσες λιθοδομές και ξύλινη στέγη. Από την στιγμή του θανάτου της κόρης της Αλεξάνδρας, μεγάλης δούκισσας Παύλου της Ρωσίας (1891), η Βασίλισσα Όλγα συνέλαβε την ιδέα της ανέγερσης ενός ναού στο κοιμητήρι της Δυναστείας. Η εκτέλεση του σχεδίου ωστόσο καθυστέρησε και ο θεμέλιος λίθος του ναού δεν τέθηκε παρά στις 6 Αυγούστου του 1899.
Στο βασιλικό κοιμητήριο, στον λοφίσκο Παλαιόκαστρο, έχουν ενταφιασθεί:
Βασιλιάς Γεώργιος Α΄ των Ελλήνων (24 Δεκεμβρίου, 1845 - 18 Μαρτίου, 1913) Βασίλισσα Όλγα των Ελλήνων, Μεγάλη Δούκισσα Όλγα Κωνσταντίνοβνα της Ρωσίας (3 Σεπτεμβρίου, 1851 - 18 Ιουνίου, 1926) - (σύζυγος του Βασιλιά Γεωργίου Α΄) Βασιλιάς Κωνσταντίνος Α΄ των Ελλήνων (2 Αυγούστου, 1868 - 6 Φεβρουαρίου, 1923) Βασίλισσα Σοφία των Ελλήνων, Πριγκίπισσα Σοφία της Πρωσίας (14 Ιουνίου, 1870 - 13 Ιανουαρίου, 1932) - (σύζυγος του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄) Βασιλιάς Αλέξανδρος Α΄ των Ελλήνων (1 Αυγούστου, 1893 - 25 Οκτωβρίου, 1920) Πριγκίπισσα Ασπασία Μάνου (4 Σεπτεμβρίου, 1896 - 7 Αυγούστου, 1972) - (σύζυγος του Βασιλιά Αλέξανδρου Α΄) Βασίλισσα Αλεξάνδρα της Γιουγκοσλαβίας, Πριγκίπισσα Αλεξάνδρα της Ελλάδας (25 Μαρτίου, 1921 - 30 Ιανουαρίου, 1993) - (σύζυγος του Βασιλιά Πέτρου Β΄ της Γιουγκοσλαβίας, κόρη του Βασιλιά Αλέξανδρου Α΄) Βασιλιάς Γεώργιος Β΄ των Ελλήνων (20 Ιουλίου, 1890 - 1 Απριλίου, 1947) Βασιλιάς Παύλος Α΄ των Ελλήνων (14 Δεκεμβρίου, 1901 - 6 Μαρτίου, 1964) Βασίλισσα Φρειδερίκη των Ελλήνων, Πριγκίπισσα Φρειδερίκη του Αννοβέρου (18 Απριλίου, 1917 - 6 Φεβρουαρίου, 1981) - (σύζυγος του Βασιλιά Παύλου Α΄) Πρίγκιπας Γεώργιος της Ελλάδας (24 Ιουνίου, 1869 - 25 Νοεμβρίου, 1957) Πριγκίπισσα Μαρία Βοναπάρτη (2 Ιουλίου, 1882 - 21 Σεπτεμβρίου, 1962) - (σύζυγος του Πρίγκιπα Γεωργίου) Πρίγκιπας Νικόλαος της Ελλάδας (22 Ιανουαρίου, 1872 - 8 Φεβρουαρίου, 1938) Πριγκίπισσα Ελένη της Ελλάδας, Μεγάλη Δούκισσα Ελένη της Ρωσίας (17 Ιανουαρίου, 1882 - 13 Μαρτίου, 1957) - (σύζυγος του Πρίγκιπα Νικολάου) Πρίγκιπας Ανδρέας της Ελλάδας (20 Ιανουαρίου, 1882 - 3 Δεκεμβρίου, 1944) (Γιος του Γεωργίου Α’ και πατέρας του Δούκα του Εδιμβούργου)
Πρίγκιπας Χριστόφορος της Ελλάδας (10 Αυγούστου, 1888 - 21 Ιανουαρίου, 1940) Πριγκίπισσα Φραγκίσκη της Ορλεάνης (25 Δεκεμβρίου, 1902 - 25 Φεβρουαρίου, 1953)- σύζυγος του Πρίγκιπα Χριστόφορου) Πριγκίπισσα Αλεξάνδρα της Ελλάδας, Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας (30 Αυγούστου, 1870 - 24 Σεπτεμβρίου, 1891) - (σύζυγος του Μεγάλου Δούκα Παύλου Αλεξάνδροβιτς της Ρωσίας, κόρη του Βασιλιά Γεωργίου Α΄) Πριγκίπισσα Μαρία της Ελλάδας, Μεγάλη Δούκισσα της Ρωσίας (3 Μαρτίου, 1876 - 14 Δεκεμβρίου, 1940) - (σύζυγος του Μεγάλου Δούκα Γεώργιου Μιχαήλοβιτς της Ρωσίας, κόρη του Βασιλιά Γεωργίου Α΄) Πριγκίπισσα Όλγα της Ελλάδας (26 Μαρτίου, 1880 - 21 Οκτωβρίου, 1880) - (κόρη του Βασιλιά Γεωργίου Α΄) Πριγκίπισσα Αικατερίνη της Ελλάδας, Λαίδη Μπράντραμ (4 Μαΐου, 1913 - 2 Οκτωβρίου, 2007) - (κόρη του Βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄) Αντιναύαρχος Περικλής Ιωαννίδης (1 Νοεμβρίου 1881 - 7 Φεβρουαρίου 1965), δεύτερος σύζυγος της Πριγκίπισσας Μαρίας της Ελλάδος
Η ιστορία του
Το Τατόι βρίσκεται 15 χιλιόμετρα βόρεια του κέντρου της Αθήνας, στους πρόποδες της Πάρνηθας. Xτίστηκε το 1889. Στο κτήμα βρίσκεται το θερινό ανάκτορο της ελληνικής βασιλικής οικογένειας. Το αρχαίο επίσημο όνομα της περιοχής είναι Δεκέλεια. Το Τατόι είναι ο τόπος γέννησης του Βασιλέα Γεωργίου Β΄, του βασιλεως Αλεξανδρου Α, του βασιλεως Παυλου Α ,του βασιλεως Κωνσταντινου Β΄, του πριγκιπα διαδοχου Παυλου των Ελληνων (ντε Γκρες) .
Διοικητικά υπάγεται στον δήμο Αχαρνών - Θρακομακεδόνων στην νομαρχία ανατολικής Αττικής. Στην σημερινή τοποθεσία των ανακτόρων πιστεύεται ότι βρισκόταν η Αρχαία Δεκέλεια, δήμος των Μεσογείων της αρχαίας Αθήνας ενώ αρκετούς αιώνες αργότερα, επί Τουρκοκρατίας, το Τατόι υπήρξε οθωμανικό τσιφλίκι μαζί με τα γειτονικά του Μαχούνια και του Λιόπεσι, όπως αναφέρει η wikipedia. Το τοπωνύμιο προέρχεται από το όνομα του αλβανοβλάχου φύλαρχου Τατόη. Μετεπαναστατικά τα τσιφλίκια αγοράστηκαν από τον Φαναριώτη ευγενή Αλέξανδρο Καντακουζηνό, για να καταλήξει, τελικώς, στον σύζυγο της θυγατέρας του, Ελπίδας, Σκαρλάτο Σούτσο.Με χρηματα που εφερε η βασιλισσα Ολγα απο την Ρωσια αγοραστηκε το Τατοι.
Δεν ηταν ελληνικα τα χρηματα, αλλα ηταν τοσο μεγαλη η εμπαθεια του βενιζελου και του παπανδρεου και του σημητη που νομοθετησαν παρανομα πραγματα. Ο νομος του 1994 κατεπεσε πανηγυρικα στο ευρωπαικο δικαστηριο και γιαυτο επιδικαστηκε αποζημιωση του κρατους στην βασιλικη οικογενεια.
Οι επισκέπτες και η καταστροφική πυρκαγιά του 2021
Προσωπικότητες της εποχής, όπως ο τσάρος Νικόλαος Β΄ της Ρωσίας, η Ελισάβετ της Αυστροουγγαρίας, οι βασιλείς του Ηνωμένου Βασιλείου Εδουάρδος Ζ΄ και Αλεξάνδρα ή, τα τελευταία χρόνια, η βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ του Ηνωμένου Βασιλείου, η Τζάκυ Κέννεντυ, καθώς και άλλοι το επισκέφθηκαν ή φιλοξενήθηκαν εντός αυτού.
Το Τατόι υπήρξε θέατρο σκηνών μεγάλης δραματικής εντάσεως, όπως η έξωση του Κωνσταντίνου Α΄ το 1917, η αγωνία και ο θάνατος του βασιλέα Αλεξάνδρου, ο θάνατος του βασιλέα Παύλου. Άπειρες ήσαν οι επίσημες ή ανεπίσημες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν εκεί και οι οποίες επηρέασαν την πορεία των εθνικών και πολιτικών πραγμάτων: ιδιαίτερης σημασίας ήσαν οι διαβουλεύσεις του θέρους του 1915, καθώς και οι συσκέψεις εν όψει της γερμανικής επιθέσεως τον χειμώνα του 1941 ή λόγω της κατάρρευσης του μετώπου τον επόμενο τραγικό Απρίλιο. Τρεις κυβερνήσεις ορκίσθηκαν στο Τατόι: του Ελευθερίου Βενιζέλου, τον Αύγουστο του 1915, του Δημητρίου Ράλλη, τον Νοέμβριο του 1920, και του Γεωργίου Παπανδρέου, τον Φεβρουάριο του 1964.
Καταστροφές από την πυρκαγιά του 2021
Στην πυρκαγιά που ξέσπασε στις αρχές Αυγούστου 2021 κάηκε μεγάλο τμήμα του δάσους του κτήματος. Επίσης από τη φωτιά καταστράφηκαν το κτίριο προσωπικού, η οικία φροντιστή, το κτίριο τηλεπικοινωνιών (τηλεγραφείο), το δασονομείο και το κτίριο του Διευθυντηρίου. Επίσης, από τη φωτιά κάηκαν δύο κοντέινερ στα οποία φυλάσσονταν αντικείμενα του παλατιού.
Ιδιοκτησιακό καθεστώς και αξιοποίηση
Το κτήμα, όπως αναφέρει η wikipedia, περιήλθε στο Δημόσιο, συνολικά, τρεις φορές, το 1924, το 1973 και το 1994. Πάντοτε, έπειτα από καθεστωτικές αλλαγές, είτε καταβαλλόταν αποζημίωση στην τέως βασιλική οικογένεια, είτε δημευόταν το σύνολο της περιουσίας της. Το 1924, έπειτα από την ανακήρυξη της Β΄ Ελληνικής Δημοκρατίας, κατασχέθηκε το σύνολο της βασιλικής περιουσίας (δημόσια και ιδιωτική), υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. Για την ιδιωτική περιουσία επιδικάσθηκε αποζημίωση, την οποία, ωστόσο, ουδέποτε εισέπραξε η τότε τέως βασιλική οικογένεια.
Το 1973, η Χούντα των Συνταγματαρχών προχώρησε στην κατάργηση της μοναρχίας, καθώς και, παράλληλα, την δήμευση του συνόλου της περιουσίας της, επιδικάζοντας, εκ νέου, μία χαμηλής αξίας οικονομική αποζημίωση, την οποία, ωστόσο, ουδέποτε εισέπραξε, εκ νέου, η τέως βασιλική οικογένεια. Το 1994, είκοσι χρόνια μετά το Δημοψήφισμα του 1974, η ελληνική κυβέρνηση επί της ουσίας προχώρησε στη δήμευση του συνόλου της βασιλικής περιουσίας, δίχως, ωστόσο, την καταβολή οποιουδήποτε ύψους οικονομικής αποζημίωσης.
Στη συνέχεια, η συγκεκριμένη κατάσχεση κρίθηκε ως παράνομη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης δίκης, η επιχειρηματολογία του τέως βασιλέα Κωνσταντίνου βασίστηκε στην αξίωση σύμφωνα με την οποία η εν λόγω ιδιοκτησία αποκτήθηκε από τους προκατόχους του με νόμιμα μέσα και, ως εκ τούτου, υπόκειτο στην κανονική προσωπική κληρονομιά. Από την πλευρά του, το ελληνικό κράτος υποστήριξε πως η συγκεκριμένη ιδιοκτησία παρακολουθούσε το θεσμό της μοναρχίας και, ως εκ τούτου, κατόπιν της κατάργησης της μοναρχίας, η τελευταία όφειλε να επανέλθει, αυτομάτως, υπό τον έλεγχο του Δημοσίου.
Τον Μάρτιο του 2003 το Τατόι περιήλθε στην κυριότητα του κράτους και τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους κηρύχθηκε διατηρητέο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων, ύστερα από εισήγηση της Ελληνικής Εταιρείας για την Προστασία του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Τον Ιούνιο του 2007 η ελληνική κυβέρνηση δήλωσε ότι σκοπεύει να μετατρέψει το κτήμα σε μουσείο. Στις 20 Ιουλίου του 2019, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στις προγραμματικές δηλώσεις του στην Βουλή προανήγγειλε την πολύπλευρη αξιοποίηση του πρώην βασιλικού κτήματος σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα.
Κτήμα Τατοΐου: Εργα 75 εκατομμυρίων ευρώ μέχρι το 2025
Σε έξι επιμέρους υποδομές -ύδρευσης, πυρόσβεσης, άρδευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων, ηλεκτρικής ισχύος και τηλεπικοινωνιών- επικεντρώνεται η οριστική μελέτη βιωσιμοτητας του πρώην βασιλικού κτήματος, στο Τατόι. Το στρατηγικό σχέδιο του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού για την αξιοποίηση των ανακτόρων στο Τατόι, εξελίσσεται σύμφωνα με τον προγραμματισμό και το χρονοδιάγραμμα για τον εκσυγχρονισμό των δικτύων υποδομών, παράλληλα με την αποκατάσταση του πολύτιμου κτηριακού αποθέματος. «Ο προϋπολογισμός των έργων που εκτελεί το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού στο π. Βασιλικό Κτήμα Τατοΐου ανέρχεται σε 75 εκατ. ευρώ και προέρχεται από διάφορους πόρους από το ΕΣΠΑ, από το Ταμείο Ανάκαμψης και από χορηγίες ιδιωτών» ανέφερε πριν από μερικούς μήνες ο κ. Οικονόμου.
Τα έργα είναι σε εξέλιξη και ο χρονικός ορίζοντας για την υλοποίησή τους είναι η 31η Δεκεμβρίου 2025, σύμφωνα με τον κ. Οικονόμου. Για τις μουσειολογικές μελέτες έχουν υπογραφεί μνημόνια συνεργασίας με τους πλέον εξειδικευμένους φορείς και με επιστήμονες. Το θέμα των χρήσεων των κτηρίων που αποτελούσε πεδίο αντιπαραθέσεων για πολλά χρόνια μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων λύθηκε με απόλυτη συναίνεση. Ο καθορισμός των χρήσεων έγινε με βάση τις επιθυμητές από το Δημόσιο χρήσεις συγκεκριμένων κτηρίων και με βάση την μελέτη βιωσιμότητας που εγκρίθηκε τον Ιανουάριο του 2021. Το Δημόσιο αποκαθιστά και διαχειρίζεται 32 κτήρια, ενώ προς αξιοποίηση σε ιδιώτες-επενδυτές θα δοθούν 22 κτήρια.
Τα κτήρια που παραχωρούνται σε ιδιώτες επενδυτές για συγκεκριμένες χρήσεις θα πρέπει να έχουν το ίδιο περίπου ανταποδοτικό ισοδύναμο. Ετοιμάζεται η σύσταση Εταιρείας Ειδικού Σκοπού για να βγάλει τις προκηρύξεις για τους ιδιώτες. Ο προγραμματισμός μας είναι η εταιρεία, μετά την ολοκλήρωση των παρεμβάσεων και των έργων, που υλοποιεί το Δημόσιο εντός του κτήματος, να μετεξελιχθεί σε Φορέα Διαχείρισης του Τατοΐου υπό μορφή ΝΠΙΔ με τη συμμετοχή στην Διοίκησή του εκπροσώπων του Δημοσίου, της Κοινωνίας των Πολιτών, αλλά και ιδιωτών.
Στη Βουλιαγμένη γράφτηκε ένα μικρό αλλά όχι ασήμαντο κομμάτι της ιστορίας της Σαουδικής Αραβίας. Το ειδυλλιακό Καβούρι ήταν μεταξύ των ετών 1965 και 1969 ο τόπος εξορίας και τελικά θανάτου του έκπτωτου βασιλιά Σαούντ, μια ιστορία που έμεινε ανεξίτηλη μέχρι σήμερα στη συλλογική μνήμη της περιοχής, έδωσε πολυάριθμα πρωτοσέλιδα και αναλυτικά ρεπορτάζ σε όλες τις πανελλαδικές εφημερίδες ενώ πέρασε και στον κινηματογράφο.
Ο Ιμπν Σαούντ όπως έμεινε γνωστός (το πλήρες όνομά του στα Αραβικά είναι Σαούντ Ιμπν Αμπντ αλ Αζίζ αλ Φαϊζάλ αλ Σαούντ) κληρονόμησε το θρόνο της Σαουδικής Αραβίας τον Νοέμβριο του 1953 ως γιος του ιδρυτή της χώρας. Βρέθηκε όμως σύντομα σε διαμάχη με τον αδελφό του, Φαϊζάλ, ο οποίος τον Νοέμβριο του 1964 του πήρε την εξουσία.
Με διαταραγμένη υγεία αναζήτησε έναν τόπο ανάρρωσης μακριά από την πατρίδα του και μεταξύ της Γενεύης και άλλων ευρωπαϊκών πόλεων, επέλεξε τη Βουλιαγμένη και το παραλιακό ξενοδοχείο «Καβούρι», που βρισκόταν στο υπό ανακαίνιση σήμερα μεγάλο ακίνητο των οδών Ιφιγενείας και Ηλίου.
Σύμφωνα με τα ρεπορτάζ της εποχής, έφτασε στο αεροδρόμιο του Ελληνικού στις 2 Φεβρουαρίου 1965 με 12 συζύγους, 15 πρίγκιπες, 12 πριγκίπισσες και 200 βαλίτσες αφήνοντας τον ελληνικό Τύπο και την κοινή γνώμη να παραληρεί για την πρωτοφανή για τα μέτρα της εποχής επίδειξη τρυφηλότητας και πολυτελούς εξωτισμού. «Έχασε τον τίτλο του αλλά όχι και τον πλούτο του» ήταν το σχόλιο του συντάκτη της εφημερίδας «Ελευθερία» η οποία μαζί με άλλα έντυπα της εποχής κάλυπτε σε μόνιμη βάση κάθε κίνηση του υψηλού επισκέπτη με διαπιστευμένους συντάκτες που λάμβαναν ενημέρωση από επίσημο εκπρόσωπο Τύπου του Σαούντ.
Επί της ουσίας, ο τέως Σαουδάραβας βασιλιάς κατέλαβε όλο το ξενοδοχείο, κρατώντας για τον εαυτό του το δωμάτιο 332 που βρισκόταν σε έναν ενδιάμεσο όροφο. Στον τέταρτο από πάνω εγκαταστάθηκαν οι πρίγκηπες και οι άρρενες της ακολουθίας και στον τρίτο όροφο από κάτω οι πριγκίπισσες και οι σύζυγοι. Στον δεύτερο έμεναν οι γραμματείς και οι λοιποί αυλικοί, μια ακολουθία που ξεπερνούσε συνολικά τα 120 άτομα.
Το προδικτατορικό εκλεγμένο Κοινοτικό Συμβούλιο Βουλιαγμένης επισκέπτεται τον έκπτωτο μονάρχη στο ξενοδοχείο «Καβούρι». Στη φωτογραφία διακρίνονται από αριστερά (μεταξύ ορισμένων γιών του πρώην μονάρχη): Χαράλαμπος Λάππας, Παύλος Ζάγουρας, Γεώργιος Λαουτάρης, Πάνος Αδαμόπουλος, Ιμπν Σαούντ, Γιάννης Παπαντωνόπουλος, Χρήστος Παναγιωτίδης, Πατρίκιος Καραγεώργος
Τον Μάρτιο του 1965 ο δημοσιογράφος της «Ελευθερίας» περιέγραφε: «Η ζωή του Ιμπν Σαούντ στο ξενοδοχείο Καβούρι εξακολουθεί να κυλά ανάμεσα σε ακριβοπληρωμένη γαλήνη. Πολλές ώρες ύπνου και αναπαύσεως, θαλασσινοί περίπατοι και σύντομες εκδρομές με το αυτοκίνητο. Κάθε μεσημέρι και βράδυ κάθεται στο πλούσιο τραπέζι μαζί με όλους τους γιους και τις θυγατέρες του».
Για τις εκδρομές του παρέλαβε μάλιστα μια καινούργια οκταθέσια Κάντιλακ, ενώ η γενναιοδωρία του έμεινε παροιμιώδης, αφού μοίραζε σε αγνώστους χρυσά ρολόγια και άλλα πολύτιμα δώρα. Είναι προφανώς η πηγή για τον αρχετυπικό πάμπλουτο και ανοιχτοχέρη Άραβα που ενσάρκωσε ο Κώστας Βουτσάς στην κωμωδία του Γιάννη Δαλιανίδη «Ο Ξυπόλητος Πρίγκηψ» η οποία προβλήθηκε πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 1966.
Οι ατίθασοι γιοι του έκπτωτου μονάρχη προκάλεσαν αρκετά αυτοκινητιστικά ατυχήματα οδηγώντας πανάκριβα αυτοκίνητα. Στις 21 Μαΐου 1965 ένας από τους πρίγκιπες οδηγώντας μια Μαζεράτι στην παραλιακή λεωφόρο τραυμάτισε σοβαρά δύο άτομα. Για την υπόθεση αυτή δικάστηκε και καταδικάστηκε σε φυλάκιση 7 μηνών, εξαγόρασε όμως την ποινή του και αφέθηκε ελεύθερος.
Έχει ενδιαφέρον ότι παρότι ο Σαούντ είχε χάσει την εξουσία του, οι εκπρόσωποι των ελληνικών αρχών του συμπεριφέρονταν ως αρχηγό κράτους. Καθώς έφευγε συχνά από το Καβούρι για διάφορα ταξίδια στο εξωτερικό, κάθε φορά που επέστρεφε στο αεροδρόμιο τον υποδεχόταν μια πολυάριθμη επίσημη αντιπροσωπεία που περιελάμβανε υπουργό, Δημάρχους, τον αρχηγό της Αστυνομίας και τιμητικό στρατιωτικό άγημα. Πολλοί βέβαια ήταν αυτοί που ευεργετήθηκαν κατά τη διάρκεια της παραμονής του Σαουδάραβα στην Αττική.
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, μόνο μέχρι το τέλος του 1966 ο Σαούντ και η συνοδεία του είχε δαπανήσει στη χώρα μας για έξοδα διαμονής και διάφορες ευεργεσίες το ποσό των 12 εκατομμυρίων δολαρίων.
Ένα αξιόλογο τοπικό στιγμιότυπο ήταν η επίσκεψη του Κοινοτικού Συμβουλίου Βουλιαγμένης στον υψηλό φιλοξενούμενο από την αραβική χερσόνησο. Στο προδικτατορικό συμβούλιο εκλεγμένος Κοινοτάρχης ήταν ο Πάνος Αδαμόπουλος, ενώ ο Πατρίκιος Καραγεώργος ήταν τότε επικεφαλής της αντιπολίτευσης. Οι καλεσμένοι του Σαούντ συνομίλησαν μαζί του, φωτογραφήθηκαν αλλά κατά τους βασιλικούς τύπους δεν συνέφαγαν με τον τέως μονάρχη ο οποίος δείπνησε μόνος, αλλά με εκπροσώπους του, «κοινούς» θνητούς. Ένα από τα πλούσια φιλοδωρήματα του Σαούντ κατευθύνθηκε στο Δημοτικό Σχολείο Βουλιαγμένης.
Από το τέλος του 1966 ο Σαούντ μεθόδευσε την επάνοδό του στον θρόνο με ταξίδια στο Ιράκ και την Αίγυπτο. Δεν τα κατάφερε όμως και με κλονισμένη υγεία ο θάνατος τον βρήκε στο δωμάτιό του στο Καβούρι στις 23 Φεβρουαρίου 1969, σε ηλικία 67 ετών. Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της εφημερίδας «Μακεδονία», οι ιατροί διέγνωσαν καρδιακή ανεπάρκεια, ενώ τους συγγενείς στη Βουλιαγμένη έσπευσε να συλλυπηθεί εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης ο δικτάτορας Στέλιος Παττακός. Η σορός του Σαούντ μεταφέρθηκε την επομένη στη Μέκκα και το Ριάντ, όπου κηδεύτηκε με απλότητα, παρόντος του βασιλιά αδερφού του.